ന്യൂഡൽഹി: തന്റെ പിഎച്ച്.ഡി പ്രബന്ധം കേവലം ഒരു ഡോക്ടറേറ്റ് ബിരുദത്തിന് വേണ്ടി മാത്രം തയ്യാറാക്കിയതല്ലെന്നും, തങ്ങളുടെ ശബ്ദങ്ങളെ അടിച്ചമർത്താൻ ഭരണകൂട ശക്തി ഉപയോഗിക്കുന്നതിനും അസത്യങ്ങൾക്കും വ്യാജപ്രചാരണങ്ങൾക്കും എതിരെ നടത്തിയ ചെറുത്തുനിൽപ്പാണെന്നും വിദ്യാർത്ഥി ആക്ടിവിസ്റ്റ് ഉമർ ഖാലിദ്. പ്രബന്ധം സമർപ്പിച്ച് എട്ട് വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞ അവസ്ഥയിലും, അതിൽ ആറ് വർഷവും താൻ ജയിലിലാണ് കഴിച്ചുകൂട്ടിയതെന്ന് അദ്ദേഹം ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ഗവേഷണ പ്രബന്ധം ഇപ്പോൾ പുസ്തകമായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ സന്തോഷത്തേക്കാൾ കൂടുതൽ ഭയമാണ് തോന്നുന്നത്. എഴുതിയ കാര്യങ്ങളിൽ പൂർണ്ണ തൃപ്തിയില്ലാത്തതാണ് ഇതിന് കാരണം. എന്നാൽ, വളരെ അസാധാരണമായ ഒരു കാലഘട്ടത്തിലാണ് ഇത് രചിക്കപ്പെട്ടതെന്ന കാര്യം വായനക്കാർ ഓർക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹം കുറിക്കുന്നു.

ഒരു ദശകം മുൻപ്, 2016 ഫെബ്രുവരിയിലാണ് കുപ്രസിദ്ധമായ ജെ.എൻ.യു (JNU) രാജ്യദ്രോഹക്കേസിൽ അനിർബൻ, കനയ്യ, ഉമർ ഖാലിദ് എന്നിവർ അറസ്റ്റിലാവുന്നത്. ഏതെങ്കിലും കോടതിയിലല്ല, മറിച്ച് വികാരഭരിതമായ ടിവി വാർത്താ ചർച്ചകളിലൂടെ ഒറ്റരാത്രികൊണ്ട് തങ്ങളെ “ദേശവിരുദ്ധർ” എന്ന് മുദ്രകുത്തുകയായിരുന്നു. ഒരു പതിറ്റാണ്ട് പിന്നിട്ടിട്ടും ഈ കേസിന്റെ വിചാരണ ഇതുവരെ ആരംഭിച്ചിട്ടില്ല. അധ്വാനിക്കുന്ന നികുതിദായകരുടെ പണം ജെ.എൻ.യു പോലുള്ള സർവകലാശാലകൾക്ക് വേണ്ടി ചെലവഴിക്കണമോ എന്ന് അന്ന് വാർത്താ അവതാരകർ ജനങ്ങളോട് ചോദ്യങ്ങൾ ഉന്നയിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ജെ.എൻ.യുവിൽ ക്ലാസ് മുറികളിൽ നിന്ന് പഠിച്ചത്രയും തന്നെ അവിടെയുള്ള ധാബകളിൽ നിന്നും പ്രതിഷേധ കൂട്ടായ്മകളിൽ നിന്നും രാത്രികാല പൊതുയോഗങ്ങളിൽ നിന്നും തങ്ങൾ പഠിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് ഉമർ ഖാലിദ് വ്യക്തമാക്കുന്നു.

അറസ്റ്റിലായി ഏതാനും ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം ആർ.കെ പുരം പൊലീസ് സ്റ്റേഷനിലെ ലോക്കപ്പിൽ വെച്ച് മൂവരും അപ്രതീക്ഷിതമായി കണ്ടുമുട്ടിയിരുന്നു. ഒരു ദിവസം മുഴുവൻ നീണ്ട സംയുക്ത ചോദ്യം ചെയ്യലിന് ശേഷം അടച്ചിട്ട ആ രാത്രിയിൽ, ഭാവിയിൽ എന്തുതരം പ്രതിസന്ധികൾ നേരിടേണ്ടി വന്നാലും നിശ്ചിത സമയത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ പിഎച്ച്.ഡി പ്രബന്ധങ്ങൾ സമർപ്പിക്കുമെന്ന് അവർ പരസ്പര ഉറപ്പുനൽകി. തങ്ങളുടെ ഭാഗത്തുനിന്നുണ്ടാകുന്ന ഏതൊരു അക്കാദമിക് പരാജയവും പൊതുസർവകലാശാലകൾക്കെതിരെയും, പ്രത്യേകിച്ച് ജെ.എൻ.യുവിനെതിരെയും തെറ്റായ പ്രചാരണങ്ങൾ അഴിച്ചുവിടാൻ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുമെന്ന് അവർക്ക് അറിയാമായിരുന്നു. വിദ്യാർത്ഥി പ്രസ്ഥാനത്തിനും ജെ.എൻ.യുവിനും വേണ്ടി പ്രതിരോധം തീർക്കേണ്ടത് ആവശ്യമായിരുന്നു.

എങ്കിലും, തുടർന്നുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ഗവേഷണം നടത്തുക എന്നത് വലിയ വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു. ആദ്യ വർഷങ്ങളിൽ ചായ്ബാസ, റാഞ്ചി, പട്ന, കൊൽക്കത്ത എന്നിവിടങ്ങളിലെ ആർക്കൈവുകളിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നെങ്കിലും, ഫീൽഡ് വർക്കുകൾ ഭൂരിഭാഗവും പിന്നീടുള്ള വർഷങ്ങളിലേക്ക് മാറ്റിവെച്ചിരിക്കുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ 2016 ഫെബ്രുവരിയിലെ ടിവി ചർച്ചകൾ കാരണം ഫീൽഡ് വർക്കിനായി യാത്ര ചെയ്യാൻ കഴിയാതെയായി. പ്രബന്ധത്തിന്റെ പ്രൂഫ് തിരുത്തുമ്പോൾ ചിലയിടങ്ങളിൽ വിവരണങ്ങൾ ബലഹീനമായിപ്പോയത് ആവശ്യമായ പ്രാഥമിക വിവരങ്ങൾ (primary material) കയ്യിൽ ഇല്ലാത്തതുകൊണ്ടായിരുന്നു എന്ന് അദ്ദേഹം സമ്മതിക്കുന്നു.

ഈ കുറവുകൾക്കിടയിലും വ്യക്തമായ ഒരു ആശയപരമായ ചട്ടക്കൂട് (conceptual framework) ഈ പ്രബന്ധത്തിനുണ്ടെന്ന് ഉമർ ഖാലിദ് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. 2000-കളുടെ അവസാനത്തോടെയാണ് ‘ജൽ-ജംഗിൾ-സമീൻ’ (വെള്ളം, കാട്, മണ്ണ്) കുടിയൊഴിപ്പിക്കലിനെതിരെ ആദിവാസികൾ ശക്തമായ പോരാട്ടങ്ങൾ നയിച്ചതും, ഗോത്രമേഖലകളിലെ വികസനം, ജനാധിപത്യം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുവന്നതും. അക്കാലത്ത് ആദിവാസികളെ പ്രകൃതിയോടും പരസ്പരവും ഇണങ്ങി ജീവിക്കുന്ന പ്രകൃതിദത്ത സമൂഹങ്ങളായാണ് ചിത്രീകരിച്ചിരുന്നത്. എന്നാൽ, കോളോണിയൽ ഭൂതകാലത്തിലായാലും വർത്തമാനകാലത്തിലായാലും ആദിവാസി മേഖലകളിലെ സംഘർഷങ്ങളെ അധിനിവേശക്കാരും നിഷ്കളങ്കരായ നാട്ടുകാരും തമ്മിലുള്ള ഒരു ലളിതമായ പോരാട്ടമായി മാത്രം ചുരുക്കിക്കാണാൻ കഴിയില്ലെന്ന നിരീക്ഷണത്തോടെയാണ് അദ്ദേഹം തന്റെ വാക്കുകൾ അവസാനിപ്പിക്കുന്നത്.