വാഷിംഗ്ടൺ: ബൊളീവിയയിൽ വലതുപക്ഷ പ്രസിഡന്റ് റോഡ്രിഗോ പാസിന്റെ സർക്കാരിനെതിരെ നടക്കുന്ന ജനകീയ പ്രതിഷേധങ്ങൾ, ഭരണകൂടത്തെ താഴെയിറക്കാനുള്ള അട്ടിമറി ശ്രമമാണെന്ന് (coup) യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിന്റെ ഭരണകൂടം വിശേഷിപ്പിച്ചു. ഇടതുപക്ഷ പാർട്ടിയായ ‘മൂവ്‌മെന്റ് ഫോർ സോഷ്യലിസ’ത്തിന് മേൽ റോഡ്രിഗോ പാസ് നേടിയ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വിജയത്തിന് ട്രംപ് ഭരണകൂടം നേരത്തെ തന്നെ പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു.
ബൊളീവിയൻ പ്രസിഡന്റ് റോഡ്രിഗോ പാസിന്റെ നിയമപരമായ സർക്കാരിനെ അട്ടിമറിക്കാനുള്ള എല്ലാ ശ്രമങ്ങളെയും യുഎസ് സൈന്യം ചെറുക്കുമെന്ന് യുഎസ് പ്രതിരോധ സെക്രട്ടറി പീറ്റ് ഹെഗ്സെത് വ്യാഴാഴ്ച സോഷ്യൽ മീഡിയയിലൂടെ വ്യക്തമാക്കി. പ്രതിഷേധക്കാരിൽ ഭൂരിഭാഗവും അധ്യാപകരും, ഖനി തൊഴിലാളികളും, കർഷകരും, യൂണിയൻ തൊഴിലാളികളുമാണെങ്കിലും, ഇവർക്ക് ‘നാർക്കോ-ഭീകരരുമായി’ (മയക്കുമരുന്ന് കടത്തുകാരെ വിശേഷിപ്പിക്കാൻ ട്രംപ് ഭരണകൂടം ഉപയോഗിക്കുന്ന പദം) ബന്ധമുണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹം ആരോപിച്ചു. ബൊളീവിയ വീണ്ടും പഴയതുപോലെ നാർക്കോ-ഭീകരരുടെ പിടിയിലാകാൻ അനുവദിക്കരുതെന്നും അമേരിക്ക സ്ഥിതിഗതികൾ നിരീക്ഷിച്ചുവരികയാണെന്നും ഹെഗ്സെത് കൂട്ടിച്ചേർത്തു.
ലാറ്റിൻ അമേരിക്കൻ രാഷ്ട്രീയത്തിലും സുരക്ഷയിലും സജീവമായ ഇടപെടലുകൾ നടത്താനാണ് ട്രംപ് ഭരണകൂടം ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് എന്നതിന്റെ വ്യക്തമായ സൂചനയാണ് ഈ സന്ദേശം. 2025-ൽ രണ്ടാം തവണയും പ്രസിഡന്റായി അധികാരമേറ്റ ശേഷം ട്രംപ് യുഎസിന്റെ സ്വാധീനം വിപുലീകരിക്കാനുള്ള പദ്ധതികൾ ആവിഷ്കരിച്ചിരുന്നു. പാശ്ചാത്യ അർദ്ധഗോളത്തെ മുഴുവൻ തങ്ങളുടെ ‘അയൽപക്കം’ ആയിട്ടാണ് യുഎസ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്. “ഇത് ഞങ്ങളുടെ അർദ്ധഗോളമാണ്, ഞങ്ങളുടെ സുരക്ഷയെ ഭീഷണിപ്പെടുത്താൻ പ്രസിഡന്റ് ട്രംപ് ആരെയും അനുവദിക്കില്ല,” എന്ന് ജനുവരിയിൽ സ്റ്റേറ്റ് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. കൂടാതെ, ലാറ്റിൻ അമേരിക്കയിലെ നിരവധി ക്രിമിനൽ ശൃംഖലകളെ ഭീകര സംഘടനകളായി യുഎസ് പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. കുറ്റകൃത്യങ്ങളും സുരക്ഷയും നേരിടുന്നതിനായി മേഖലയിലെ വലതുപക്ഷ സർക്കാരുകളെ കോർത്തിണക്കി ‘ഷീൽഡ് ഓഫ് ദി അമേരിക്കാസ്’ എന്ന പദ്ധതിക്ക് കീഴിൽ ‘അമേരിക്കാസ് കൗണ്ടർ കാർട്ടൽ കോയലിഷൻ’ (A3C) എന്ന സുരക്ഷാ സഖ്യത്തിന് ട്രംപ് ഈ വർഷം രൂപം നൽകിയിരുന്നു.
എന്നാൽ, ബൊളീവിയയിൽ പുതിയ സർക്കാരിന്റെ തുടക്കം പ്രതിസന്ധികൾ നിറഞ്ഞതായിരുന്നു. ഒക്ടോബറിൽ നടന്ന പ്രസിഡന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെയാണ് റോഡ്രിഗോ പാസ് അധികാരത്തിലെത്തിയത്. ഇതോടെ ‘മൂവ്‌മെന്റ് ഫോർ സോഷ്യലിസം’ (MAS) പാർട്ടിയുടെ രണ്ട് പതിറ്റാണ്ട് നീണ്ട ഭരണത്തിനാണ് അവിടെ അറുതിയായത്. യുഎസിന്റെ കടുത്ത മയക്കുമരുന്ന് വിരുദ്ധ നയങ്ങളിലെ തർക്കങ്ങൾ കാരണം 2008-ൽ യുഎസുമായുള്ള നയതന്ത്രബന്ധം ബൊളീവിയ വിച്ഛേദിച്ചിരുന്നു; എന്നാൽ പാസ് അധികാരത്തിലെത്തിയതോടെ ഈ ബന്ധം പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ വേഗത്തിൽ നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചു.
ലോകത്തിൽ കഞ്ചാവ്/കൊക്കൈൻ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന മൂന്നാമത്തെ വലിയ രാജ്യമാണ് ബൊളീവിയ. പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിനും ആചാരങ്ങൾക്കും ഈ വിള ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഇവിടുത്തെ കൊക്ക കർഷകരുടെ യൂണിയനുകൾ രാജ്യത്തെ ശക്തമായ ഒരു രാഷ്ട്രീയ ശക്തിയാണ്. എന്നാൽ പാസ് സർക്കാരിന്റെ ആദ്യകാല തീരുമാനങ്ങൾ ഈ കർഷകരെ ആശങ്കയിലാഴ്ത്തി. ചെറുകിട കർഷകരുടെ ഭൂമി വൻകിടക്കാർക്ക് കൈമാറാൻ ഇടയാക്കുമെന്ന് കർഷകർ ഭയപ്പെട്ടിരുന്ന ‘ഭൂമി പരിഷ്കരണ നിയമം’ (Ley 1720) മെയ് മാസത്തിൽ കടുത്ത പ്രതിഷേധത്തെ തുടർന്ന് സർക്കാരിന് റദ്ദാക്കേണ്ടി വന്നു.
ഇതിനുപുറമെ ഇന്ധന സബ്‌സിഡി നിർത്തലാക്കാനുള്ള പാസിന്റെ തീരുമാനം പെട്രോൾ വില വർദ്ധനവിന് കാരണമാകുകയും ജനരോഷം ഇരട്ടിയാക്കുകയും ചെയ്തു. വിദേശനാണ്യ കരുതൽ ശേഖരം കുറയുന്നതും പ്രധാന പ്രാദേശിക ഉൽപ്പന്നമായ പ്രകൃതിവാതകത്തിന്റെ കയറ്റുമതി ഇടിഞ്ഞതും കാരണം ബൊളീവിയൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ വർഷങ്ങളായി തകർച്ചയിലാണ്. മെയ് മാസം മുതൽ കർഷകരും തൊഴിലാളികളും തെരുവിലിറങ്ങി റോഡുകൾ ഉപരോധിക്കുകയും പോലീസുമായി ഏറ്റുമുട്ടുകയും ചെയ്യുകയാണ്.
ജനകീയ പ്രതിഷേധം കണക്കിലെടുത്ത് ചില പ്രകടനക്കാർ പാസിന്റെ രാജി ആവശ്യപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും സർക്കാർ വക്താക്കൾ ഈ സാധ്യത പൂർണ്ണമായും തള്ളിപ്പറഞ്ഞു. പൊതുജനങ്ങളുടെ അതൃപ്തി നേരിടാൻ പാസ് തന്റെ മന്ത്രിസഭ പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുകയും തന്റെ ശമ്പളത്തിൽ 50 ശതമാനം കുറവ് വരുത്താമെന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. മെയ് 27-ന് പ്രതിഷേധക്കാരെ നേരിടാനും റോഡ് ഉപരോധം മാറ്റാനും ബൊളീവിയൻ പാർലമെന്റ് സൈന്യത്തിന് അനുമതി നൽകിയെങ്കിലും പ്രതിഷേധങ്ങൾ ഇപ്പോഴും ശക്തമായി തുടരുകയാണ്.
മയക്കുമരുന്ന് കടത്തിനെതിരെ കടുത്ത നടപടികൾ സ്വീകരിക്കാൻ ലാറ്റിൻ അമേരിക്കൻ സർക്കാരുകളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന ട്രംപ് ഭരണകൂടം വ്യാഴാഴ്ച പാസ് സർക്കാരിന് പൂർണ്ണ പിന്തുണ അറിയിച്ചു. “ഞങ്ങളുടെ അർദ്ധഗോളത്തിൽ നാർക്കോ-ഭീകരർ മരണവും നാശവും വിതച്ച് ലാഭം കൊയ്യുന്നത് തടയാൻ ബൊളീവിയയെപ്പോലുള്ള ഞങ്ങളുടെ A3C പങ്കാളികളെ ഞങ്ങൾ തുടർന്നും പിന്തുണയ്ക്കും,” എന്ന് പ്രതിരോധ സെക്രട്ടറി ഹെഗ്സെത് വ്യക്തമാക്കി.
