തന്റെ ഭരണത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, അന്നത്തെ യു.എസ്. പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിന്റെ വ്യാപാര യുദ്ധങ്ങൾക്കിടയിൽ കാനഡ പ്രധാനമന്ത്രി മാർക്ക് കാർണി കാനഡയെ വിശേഷിപ്പിച്ചത് “യൂറോപ്യൻ ഇതര രാജ്യങ്ങളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ യൂറോപ്യൻ സ്വഭാവമുള്ള രാജ്യം” എന്നാണ്. ഇപ്പോൾ, അഭൂതപൂർവ്വമായ ഒരു സഖ്യം കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിനായി അദ്ദേഹം യൂറോപ്യൻ നേതാക്കൾക്ക് ആതിഥ്യമരുളുകയാണ്. എന്നാൽ ഇ.യു. (EU) തലപ്പത്തുള്ള മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥർ പിന്തുണയ്ക്കുമ്പോഴും, നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട ഇ.യു. “അസോസിയേറ്റ് മെമ്പർ” (Associate Member) എന്ന പദവിക്കെതിരെ പ്രതിഷേധവും എതിർപ്പും ഉയരുന്നുണ്ട്. മാറിവരുന്ന ലോകക്രമത്തിൽ വാഷിംഗ്ടണിനെ ആശ്രയിക്കുന്നത് കുറയ്ക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ വ്യാപാരം, പ്രതിരോധം, സാമ്പത്തിക ബന്ധങ്ങൾ എന്നിവ ശക്തമാക്കുന്നതിനായി വ്യാഴാഴ്ച മോൺട്രിയോളിൽ ആരംഭിക്കുന്ന രണ്ടു ദിവസത്തെ ഉച്ചകോടിയിൽ യൂറോപ്യൻ കമ്മീഷൻ പ്രസിഡന്റ് ഉർസുല വോൺ ഡെർ ലെയ്നും യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ പ്രസിഡന്റ് അന്റോണിയോ കോസ്റ്റയും കാർണിക്കൊപ്പം പങ്കാളികളാകും.

ഉച്ചകോടിക്ക് മുന്നോടിയായി മാധ്യമപ്രവർത്തകരോട് സംസാരിച്ച യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ ഉദ്യോഗസ്ഥർ പറഞ്ഞത്, ഈ പങ്കാളിത്തം കാനഡയെ യൂറോപ്യൻ ഇതര മറ്റു ഏതൊരു രാജ്യത്തേക്കാളും യൂറോപ്യൻ ബ്ലോക്കിലേക്ക് കൂടുതൽ അടുപ്പിക്കുമെന്നാണ്. എന്നാൽ ഇതിന്റെ ഘടനയും പേരും ഇനിയും തീരുമാനമായിട്ടില്ല. കഴിഞ്ഞ മാസം വോൺ ഡെർ ലെയ്ൻ നിർദ്ദേശിച്ച “അസോസിയേറ്റ് മെമ്പർ” എന്ന പദവിയെ ചില അംഗരാജ്യങ്ങൾ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നുണ്ട്. മോൺട്രിയോളിൽ എത്തിയ വോൺ ഡെർ ലെയ്ൻ, തന്റെ നിർദ്ദേശത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറുന്നതിന്റെ യാതൊരു സൂചനയും നൽകിയില്ല. “ഇ.യു.വിന്റെ അസോസിയേറ്റ് അംഗമായി” കാനഡയെ എന്നത്തേക്കാളും അടുത്തേക്ക് കൊണ്ടുവരാൻ യൂറോപ്പ് ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെന്ന് അവർ സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ കുറിച്ചു. യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ പ്രത്യേക ഉപദേഷ്ടാവായ ആനന്ദ് സുന്ദർ പറയുന്നത്, ഫ്രാൻസും ജർമ്മനിയും അടക്കമുള്ള രാജ്യങ്ങൾക്ക് ഈ പദവി നൽകുന്നതിൽ വിയോജിപ്പുണ്ടെന്നും ഈ ഉച്ചകോടിയോടെ ഈ പേര് ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടേക്കാം എന്നുമാണ്.

വരും വർഷത്തിൽ കൂടുതൽ ചർച്ചകൾക്ക് ഉച്ചകോടി വഴിയൊരുക്കുമെന്ന് കാർണി ചൊവ്വാഴ്ച പറഞ്ഞു. “പ്രത്യേക പേരുകളോ പദപ്രയോഗങ്ങളോ ഇവിടെ വിഷയമല്ല,” കാർണി പറഞ്ഞു. “കനേഡിയൻ പൗരന്മാരുടെയും, പഠിക്കാനും ജോലിയെടുക്കാനും യാത്ര ചെയ്യാനും അവസരം തിരയുന്ന യുവ കനേഡിയൻമാരുടെയും ജീവിതത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന മാറ്റങ്ങൾക്കാണ് പ്രാധാന്യം. കനേഡിയൻ ബിസിനസുകൾക്ക് പുതിയ അവസരങ്ങൾ നൽകുന്നതിലും, ഗവേഷകർക്ക് കൂടുതൽ അവസരങ്ങൾ ഒരുക്കുന്നതിലും, മൊത്തത്തിൽ കാനഡയെ കൂടുതൽ സ്വതന്ത്രവും പരമാധികാരവുമുള്ള ഒരു രാജ്യമാക്കി മാറ്റുന്നതിലുമാണ് കാര്യം. അങ്ങനെ സ്വന്തം തീരുമാനങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് നമുക്ക് ജീവിക്കാൻ സാധിക്കും.” ഇ.യു.വിൽ ഔദ്യോഗികമായി ചേരുന്ന കാര്യം കാർണി തള്ളിക്കളഞ്ഞു. അതിന് കാനഡയുടെ നിയമങ്ങളും നിയന്ത്രണങ്ങളും യൂറോപ്യൻ യൂണിയന്റേതിന് സമാനമായി മാറ്റേണ്ടി വരും. ഇ.യു.വിന്റെ അംഗത്വ ബജറ്റ് ബാധ്യതകൾ കാനഡ ഏറ്റെടുക്കില്ലെന്നും എന്നാൽ പ്രത്യേക പ്രോഗ്രാമുകളിലേക്ക് സാമ്പത്തികമായി സംഭാവന നൽകുമെന്നും കനേഡിയൻ ഉദ്യോഗസ്ഥർ വ്യക്തമാക്കി. പങ്കാളിത്തം കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിന് മുൻപ് കനേഡിയൻ പാർലമെന്റിൽ വോട്ടെടുപ്പ് നടത്തുമെന്നും കാർണി വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

ആഗോള ക്രമത്തെക്കുറിച്ചുള്ള കാർണിയുടെ കാഴ്ചപ്പാടുകൾക്ക് ഈ ഉച്ചകോടി ഒരു വലിയ പരീക്ഷണമാണ്. ജനുവരിയിൽ സ്വിറ്റ്സർലൻഡിലെ ദാവോസിൽ നടന്ന വേൾഡ് ഇക്കണോമിക് ഫോറത്തിൽ, യു.എസ്. നയിക്കുന്ന അന്താരാഷ്ട്ര ക്രമം തകരുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിരുന്നു. സാമ്പത്തികമായ ഭീഷണികൾക്കെതിരെ മധ്യനിര ശക്തികൾ ഒന്നിക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹം ആഹ്വാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. കാനഡയുടെ ഈ ഇ.യു. സഹകരണ നീക്കം ഒരു “ശത്രുതാപരമായ നടപടി”യായി മാറിയേക്കാം എന്ന് ട്രംപ് സൂചിപ്പിക്കുകയും, ഇത് സൗഹൃദപരമല്ലെന്ന് തോന്നിയാൽ യൂറോപ്പിന് മേൽ നികുതി (tariffs) ചുമത്തുമെന്ന് ഭീഷണിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. വരാൻ സാധ്യതയുള്ള തിരിച്ചടികളെക്കുറിച്ച് ബുധനാഴ്ച ചോദിച്ചപ്പോൾ, ഈ അടുത്ത ബന്ധം അമേരിക്കയ്ക്ക് എതിരല്ലെന്നും എന്നാൽ പരസ്പരമുള്ള ദീർഘകാല താല്പര്യങ്ങളുടെ പ്രതിഫലനമാണെന്നും ഒരു മുതിർന്ന കനേഡിയൻ ഗവൺമെന്റ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ മാധ്യമപ്രവർത്തകരോട് പറഞ്ഞു.

അംഗത്വമില്ലാത്ത ഒരു സഖ്യം

വ്യാപാരം, പ്രതിരോധം, നിർണായക ധാതുക്കൾ (critical minerals), സാങ്കേതികവിദ്യ, ഗവേഷണം എന്നിവയിൽ കൂടുതൽ സഹകരണത്തിനുള്ള ചട്ടക്കൂടായ “അലയൻസ് ഫോർ ദി ഫ്യൂച്ചർ” (Alliance for the Future) ഈ ഉച്ചകോടിയിൽ ആരംഭിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. വളർന്നുവരുന്ന മത്സരങ്ങളുടെ ലോകത്ത് കാനഡയ്ക്കും യൂറോപ്പിനും ഒരുമിച്ച് പ്രതികരിക്കാൻ ഈ സഖ്യം സഹായിക്കുമെന്ന് വോൺ ഡെർ ലെയ്ൻ പറഞ്ഞു. കനേഡിയൻ മന്ത്രിമാരും യൂറോപ്യൻ കമ്മീഷണർമാരും തമ്മിലുള്ള പതിവ് കൂടിക്കാഴ്ചകളും, അന്താരാഷ്ട്ര പഠനങ്ങളെയും വിദ്യാഭ്യാസ കൈമാറ്റങ്ങളെയും പിന്തുണയ്ക്കുന്ന ഇ.യു.വിന്റെ എറാസ്മസ്+ (Erasmus+) പ്രോഗ്രാമിലൂടെ കനേഡിയൻ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് കൂടുതൽ അവസരങ്ങളും ഈ സഹകരണത്തിൽ ഉൾപ്പെടാം. വ്യാഴാഴ്ച നടക്കുന്ന ബിസിനസ് ഫോറത്തോടെ കമ്മീഷണർമാരും കനേഡിയൻ കാബിനറ്റ് മന്ത്രിമാരും തമ്മിലുള്ള മേഖലാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചകൾ ആരംഭിക്കും. വെള്ളിയാഴ്ച ഔദ്യോഗിക നേതാക്കളുടെ ചർച്ചകൾ നടക്കും. 2027-ൽ അംഗീകാരം നൽകാൻ സാധിക്കുന്ന തരത്തിൽ വിശാലമായ പങ്കാളിത്തം വികസിപ്പിക്കാനാണ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.

പേരിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള തർക്കം ഈ സഹകരണത്തെ ബാധിക്കാൻ സാധ്യതയില്ലെന്ന് യൂറോപ്യൻ കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിലെ സീനിയർ പോളിസി ഫെല്ലോ ടോബിയാസ് ഗെർകെ പറഞ്ഞു. “അമേരിക്കൻ സാമ്പത്തിക-സൈനിക രംഗത്തെ ആശ്രയിക്കുന്നത് പെട്ടെന്ന് കുറയ്ക്കാൻ കുറുക്കുവഴികളൊന്നുമില്ല — പ്രത്യേകിച്ചും വാഷിംഗ്‌ടൺ തിരിച്ചടിച്ചേക്കാം എന്ന സാഹചര്യത്തിൽ,” ഗെർകെ പറഞ്ഞു. “എന്നാൽ മുമ്പ് ചിന്തിക്കാൻ പോലും കഴിയാത്തത്ര വലിയൊരു ചുവടുവെയ്പ്പ് നടത്താനുള്ള രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യം ഇപ്പോൾ ഒരുങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.”

കാനഡയുടെ ദീർഘകാല യൂറോപ്യൻ ബന്ധങ്ങൾ

തങ്ങളുടെ വലിയ അയൽരാജ്യമായ അമേരിക്കയെ ആശ്രയിക്കുന്നത് കുറയ്ക്കുന്നതിനായി കാനഡ പണ്ടുമുതലേ യൂറോപ്പിനെ ഉറ്റുനോക്കുന്നുണ്ട്. “അമേരിക്കക്കാരുമായി ഒറ്റപ്പെട്ടുപോകരുത് എന്ന ചിന്തയാണ് ഇതിന് പിന്നിൽ പ്രവർത്തിച്ചത്,” ടൊറന്റോ സർവ്വകലാശാലയിലെ ചരിത്രകാരനായ റോബർട്ട് ബോത്ത്‌വെൽ പറഞ്ഞു. കാർണിക്ക് യൂറോപ്പുമായി വ്യക്തിപരമായി വലിയ ബന്ധമുണ്ട്. മുൻ ബാങ്ക് ഓഫ് കാനഡ ഗവർണറായിരുന്ന അദ്ദേഹം 2013 മുതൽ 2020 വരെ ബാങ്ക് ഓഫ് ഇംഗ്ലണ്ടിന്റെ തലവനായിരുന്നു. പ്രധാനമന്ത്രിയായ ശേഷമുള്ള തന്റെ ആദ്യ വിദേശ സന്ദർശനത്തിന് വാഷിംഗ്ടണിന് പകരം പാരീസും ലണ്ടനും തിരഞ്ഞെടുത്തത് പരമ്പരാഗത രീതികളിൽ നിന്നുള്ള ഒരു മാറ്റമായിരുന്നു. കാനഡയുടെ സ്ഥാപകരായ തദ്ദേശീയർ, ഫ്രഞ്ച്, ബ്രിട്ടീഷ് ജനവിഭാഗങ്ങളെയാണ് ഈ രാജ്യങ്ങൾ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത് എന്ന് അദ്ദേഹം പറയുകയുണ്ടായി. ട്രംപിന്റെ നയങ്ങളാണ് യു.എസിന് പുറത്തേക്ക് ബന്ധങ്ങൾ ശക്തമാക്കാൻ കാനഡയെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതെന്ന് മോൺട്രിയോളിലെ മക്ഗിൽ സർവകലാശാലയിലെ പൊളിറ്റിക്കൽ സയൻസ് പ്രൊഫസറായ ഡാനിയൽ ബെലാന്റ് പറഞ്ഞു.

“ശക്തമായ യു.എസ്. നേതൃത്വമില്ലാത്ത ഒരു ലോകത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാനും അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാനും ട്രംപ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ നയങ്ങളും പ്രസ്താവനകളും കാനഡയെയും ഇ.യു.വിനെയും വ്യക്തമായി പ്രേരിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്,” ബെലാന്റ് പറഞ്ഞു.

സാമ്പത്തിക-പ്രതിരോധ ബന്ധങ്ങളെ പുനർനിർമ്മിക്കുന്ന ആഗോളക്രമം

അമേരിക്കൻ നിർമ്മിതമായ 72 എഫ്-35 ഫൈറ്റർ ജെറ്റുകൾ കൂടി വാങ്ങാനുള്ള പദ്ധതി ഒട്ടാവ പുനഃപരിശോധിക്കുകയും സ്വീഡന്റെ ‘സാബ് ഗ്രിപ്പൻ’ (Saab Gripen) ഒരു ബദലായി പരിഗണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ 16 എഫ്-35 വിമാനങ്ങൾ വാങ്ങാൻ കാനഡ കരാറിലേർപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഇ.യു.വിന്റെ 150 ബില്യൺ യൂറോയുടെ ($167 ബില്യൺ) SAFE പ്രതിരോധ സംഭരണ പ്രോഗ്രാമിൽ (SAFE defense procurement program) പങ്കാളിയാകുന്ന ഏക യൂറോപ്യൻ ഇതര രാജ്യം കാനഡയാണ്. ഇത് കനേഡിയൻ കമ്പനികൾക്ക് സംയുക്ത യൂറോപ്യൻ സൈനിക സംഭരണങ്ങളിൽ പങ്കാളികളാകാൻ അവസരം നൽകുന്നു.

എന്നാൽ ആഴത്തിലുള്ള പ്രതിരോധ സഹകരണത്തിന് തടസ്സങ്ങളുമുണ്ട്. ഭാവിയിലെ ഇ.യു. പ്രതിരോധ ചെലവഴിക്കലുകളിൽ കനേഡിയൻ കമ്പനികൾക്ക് അവസരം കുറയ്ക്കുന്ന രീതിയിലുള്ള “മേഡ് ഇൻ യൂറോപ്പ്” (Made in Europe) നിയമങ്ങൾക്കായി ഫ്രാൻസ് സമ്മർദ്ദം ചെലുത്തുന്നുണ്ടെന്നും എന്നാൽ പുറത്തുള്ള രാജ്യങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തത്തെ ജർമ്മനി പിന്തുണയ്ക്കുന്നുണ്ടെന്നും ആനന്ദ് സുന്ദർ പറഞ്ഞു. മോൺട്രിയോളിൽ പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന എന്തിനേക്കാളും പ്രധാനം ഇ.യു.വിന്റെ അടുത്ത ഏഴ് വർഷത്തെ ബജറ്റിനെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകളായിരിക്കും എന്ന് അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു. ഇരുവിഭാഗത്തിനും ഇടയിൽ കൂടുതൽ തീരുവകളും ഒഴിവാക്കുന്ന ‘സെറ്റ’ (CETA) എന്ന പേരിലുള്ള സമഗ്രമായ സ്വതന്ത്ര വ്യാപാര കരാർ നിലവിലുണ്ട്. മിക്ക വ്യവസ്ഥകളും 2017 മുതൽ പ്രാബല്യത്തിലുണ്ടെങ്കിലും ചില ഇ.യു. അംഗരാജ്യങ്ങൾ ഇത് ഇതുവരെ അംഗീകരിച്ചിട്ടില്ല (ratify).

2025-ൽ കാനഡയുടെ ചരക്ക് കയറ്റുമതിയുടെ 71.7 ശതമാനവും അമേരിക്കയിലേക്കായിരുന്നു. അടുത്ത ദശകത്തിൽ മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലേക്കുള്ള കയറ്റുമതി ഇരട്ടിയാക്കാനാണ് കാർണി ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. ഡിജിറ്റൽ വ്യാപാരത്തിലും നിർണായക ധാതുക്കളുടെ (critical minerals) കാര്യത്തിലും സഹകരണം ശക്തമാക്കാൻ കാനഡയും ഇ.യു.വും ശ്രമിക്കുന്നുണ്ട്. യൂറോപ്യൻ ഇൻവെസ്റ്റ്‌മെന്റ് ബാങ്ക് വഴിയുള്ള സാമ്പത്തിക സഹായവും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടാം. ധാതുക്കളുടെ വില സുസ്ഥിരമാക്കാനും നിക്ഷേപങ്ങളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനുമുള്ള വഴികൾ തേടുകയാണെന്ന് കനേഡിയൻ ഉദ്യോഗസ്ഥർ ബുധനാഴ്ച പറഞ്ഞു.

ചൈനയുമായി യൂറോപ്പിനുള്ള വ്യാപാര തർക്കങ്ങൾ വർദ്ധിക്കുന്നത് കാനഡയുടെ നിർണായക ധാതുക്കൾക്ക് വലിയ ആവശ്യക്കാരുണ്ടാക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഗെർകെ പറഞ്ഞു. യൂറോപ്പിന് ആവശ്യമായ വിഭവങ്ങളും ഖനന വൈദഗ്ധ്യവും കാനഡയ്ക്കുണ്ട്, അതേസമയം യൂറോപ്പ് വ്യവസായ ആവശ്യങ്ങളും സാങ്കേതികവിദ്യയും മൂലധനവും വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു. മാറിവരുന്ന അന്താരാഷ്ട്ര ക്രമം കൂടുതൽ സ്വാധീനമുള്ള ഒരു ആഗോള ശക്തിയാകാനുള്ള അവസരമാണ് യൂറോപ്പിന് മുന്നിൽ തുറന്നിടുന്നതെന്ന് ആനന്ദ് സുന്ദർ പറഞ്ഞു. “ട്രംപിന്റെ ആക്രമണോത്സുകമായ പെരുമാറ്റം, കൂടുതൽ ശക്തമായ ഒരു ഭൗമരാഷ്ട്രീയ ബദലായി (geopolitical anchor) സ്വയം ഉയർന്നു വരാൻ ഇ.യു.വിനെ സഹായിക്കുന്നുണ്ട്,” അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.