ആപ്പുകൾ നീക്കം ചെയ്യണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് വെള്ളിയാഴ്ച ആപ്പിളിനും ഗൂഗിളിനും നോട്ടീസ് അയച്ച മഹാരാഷ്ട്ര സർക്കാർ ശനിയാഴ്ചയോടെ ഈ തീരുമാനത്തിൽ നിന്ന് പിന്നോട്ട് പോയി. നിയമവിദഗ്ധരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, സർക്കാരിന്റെ ഈ നോട്ടീസ് കോടതിയിൽ നിലനിൽക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതായിരുന്നു.

നിയമവിരുദ്ധമായി ബൈക്ക് ടാക്സി സർവീസുകൾ നടത്തുന്നു എന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയാണ് മഹാരാഷ്ട്ര സൈബർ ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് വെള്ളിയാഴ്ച ആപ്പിൾ ആപ്പ് സ്റ്റോറിൽ നിന്നും ഗൂഗിൾ പ്ലേ സ്റ്റോറിൽ നിന്നും ഓല, ഊബർ, റാപ്പിഡോ ആപ്പുകൾ നീക്കം ചെയ്യാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടത്. എന്നാൽ ശനിയാഴ്ചയോടെ ഈ നീക്കം താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവെക്കാൻ സർക്കാർ തീരുമാനിക്കുകയായിരുന്നു.

ഈ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾ നൽകുന്ന കാർ, ഓട്ടോറിക്ഷ തുടങ്ങിയ മറ്റ് സേവനങ്ങളെ ബാധിക്കാതെ, ബൈക്ക് ടാക്സി സർവീസുകൾ മാത്രം എങ്ങനെ നിർത്തിവെക്കാം എന്നതിനെക്കുറിച്ചാണ് ഇപ്പോൾ ആലോചിക്കുന്നതെന്ന് ഒരു മുതിർന്ന സൈബർ ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ സ്ഥിരീകരിച്ചു. ഐടി ആക്ട് (IT Act, 2000) സെക്ഷൻ 79(3)(b) പ്രകാരമാണ് സർക്കാർ വെള്ളിയാഴ്ച നോട്ടീസ് അയച്ചിരുന്നത്. എന്നാൽ 24 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ തന്നെ ഈ നീക്കത്തിൽ നിന്ന് സർക്കാർ പിന്നോട്ട് പോയത്, നിയമപരമായ വശങ്ങൾ കൃത്യമായി പരിശോധിക്കാതെ എടുത്ത തീരുമാനമായിരുന്നു ഇതെന്നതിലേക്ക് വിരൽ ചൂണ്ടുന്നു.

എങ്ങനെയാണ് ഈ തർക്കം തുടങ്ങിയത്?

ഈ പ്രശ്നം പെട്ടെന്ന് ഉണ്ടായതല്ല. മഹാരാഷ്ട്ര സർക്കാരിന്റെ ഔദ്യോഗിക അനുമതിയില്ലാതെ 2020 നവംബറിലാണ് റാപ്പിഡോ സംസ്ഥാനത്ത് ബൈക്ക് ടാക്സി സർവീസ് ആരംഭിക്കുന്നത്. തുടർന്ന്, കൃത്യമായ നയങ്ങളുടെ അഭാവം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി 2022 ഡിസംബറിൽ പൂനെ ആർ.ടി.ഒ ഇവരുടെ ലൈസൻസ് അപേക്ഷ നിരസിച്ചു.

2023 ജനുവരിയിൽ ലൈസൻസ് ഇല്ലാതെ സർവീസ് നടത്തിയതിന് ബോംബെ ഹൈക്കോടതി റാപ്പിഡോയെ കഠിനമായി ശാസിക്കുകയും സർവീസുകൾ നിർത്തിവെക്കാൻ ഉത്തരവിടുകയും ചെയ്തു. ഇതിന് പിന്നാലെ സുരക്ഷാ കാരണങ്ങൾ മുൻനിർത്തി സ്വകാര്യ ഇരുചക്ര വാഹനങ്ങൾ വാണിജ്യ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നത് തടഞ്ഞുകൊണ്ട് സംസ്ഥാന സർക്കാർ ഉത്തരവിറക്കി. സുപ്രീം കോടതിയും ഈ വിഷയത്തിൽ ഇടപെട്ടെങ്കിലും കമ്പനികൾ സർവീസ് തുടരുകയായിരുന്നു.

എന്തുകൊണ്ടാണ് സർക്കാർ ഇപ്പോൾ നോട്ടീസ് നൽകിയത്?

2025 ജൂലൈയിൽ നിലവിൽ വന്ന ‘മഹാരാഷ്ട്ര ബൈക്ക് ടാക്സി റൂൾസ് 2025’ പ്രകാരം ഇലക്ട്രിക് ബൈക്കുകൾക്ക് (EV) മാത്രമാണ് ബൈക്ക് ടാക്സിയായി സർവീസ് നടത്താൻ അനുമതി നൽകിയത്. മഞ്ഞ നിറം പൂശിയതും ‘ബൈക്ക് ടാക്സി’ എന്ന് വ്യക്തമായി എഴുതിയതുമായ ഇലക്ട്രിക് വാഹനങ്ങൾ മാത്രമേ ഉപയോഗിക്കാവൂ എന്നതായിരുന്നു നിബന്ധന. ഇതിനായി 2025 സെപ്റ്റംബറിൽ കമ്പനികൾക്ക് 30 ദിവസത്തെ താൽക്കാലിക ലൈസൻസും നൽകി.

എന്നാൽ കമ്പനികൾ ഈ നിബന്ധനകൾ പാലിക്കാതിരുന്നതിനെ തുടർന്ന് 2026 മാർച്ചിൽ സർക്കാർ ഇവരുടെ ലൈസൻസ് റദ്ദാക്കി. എന്നിട്ടും സർവീസുകൾ തുടർന്ന സാഹചര്യത്തിലാണ് മെയ് 15-ന് സർക്കാർ കർശന നടപടിയുമായി രംഗത്തെത്തിയത്. ആർ.ടി.ഒ ചുമത്തുന്ന പിഴ തുക കമ്പനികൾ തന്നെ ഡ്രൈവർമാർക്ക് തിരികെ നൽകി അവരെ സംരക്ഷിക്കുകയാണെന്ന് ട്രാൻസ്പോർട്ട് മന്ത്രി പ്രതാപ് സർനായിക് ആരോപിച്ചു. 2025 ഏപ്രിലിനും 2026 മാർച്ചിനുമിടയിൽ ഇത്തരത്തിൽ നിയമം ലംഘിച്ച 700-ലധികം ബൈക്കുകൾ പിടികൂടുകയും 11.85 ലക്ഷം രൂപ പിഴ ഈടാക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

സർക്കാരിന് ഈ ആപ്പുകൾ നേരിട്ട് നിരോധിക്കാൻ സാധിക്കുമോ?

നിയമവിരുദ്ധമായ ഉള്ളടക്കങ്ങൾ (content) അല്ലെങ്കിൽ ലിങ്കുകൾ നീക്കം ചെയ്യാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഐടി ആക്ടിലെ സെക്ഷൻ 79(3)(b) ഉപയോഗിച്ചാണ് സർക്കാർ ആപ്പുകൾ നിരോധിക്കാൻ നോക്കിയത്. എന്നാൽ ഒരു ആപ്പ് പൂർണ്ണമായി നിരോധിക്കാൻ ഈ സെക്ഷൻ ഉപയോഗിക്കുന്നത് നിയമപരമായി നിലനിൽക്കില്ലെന്ന് നിയമവിദഗ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. ഓൺലൈൻ സേവനങ്ങൾ ബ്ലോക്ക് ചെയ്യാൻ ഐടി ആക്ടിലെ സെക്ഷൻ 69A മാത്രമാണ് ഉള്ളതെന്നും, അതിന് കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ ഉത്തരവോ അല്ലെങ്കിൽ കോടതി ഉത്തരവോ ആവശ്യമാണെന്നും വിദഗ്ധർ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഈ നിയമക്കുരുക്ക് മനസ്സിലാക്കിയാണ് സംസ്ഥാന സർക്കാർ ഇപ്പോൾ പിന്നോട്ട് പോയത്.

എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇലക്ട്രിക് ബൈക്കുകൾക്ക് (EV) മാത്രം അനുമതി?

പെട്രോൾ ബൈക്കുകൾക്കും അനുമതി നൽകാൻ ഗതാഗത വകുപ്പ് ആദ്യം ആലോചിച്ചിരുന്നെങ്കിലും മന്ത്രിസഭ അത് തള്ളിക്കളയുകയായിരുന്നു. കമ്പനികൾക്ക് ഇലക്ട്രിക് വാഹനങ്ങളുടെ വലിയ ശൃംഖല ഉണ്ടാക്കാൻ സാധിക്കുമെന്നും എന്നാൽ ഉയർന്ന ചിലവ് കാരണം അവർ അതിന് മടിക്കുകയാണെന്നുമാണ് മുഖ്യമന്ത്രി ദേവേന്ദ്ര ഫഡ്‌നാവിസ് വ്യക്തമാക്കിയത്. പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദമായ ഗതാഗതം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനാണ് ഇലക്ട്രിക് ബൈക്കുകൾ നിർബന്ധമാക്കിയത്.

ബൈക്ക് ഡ്രൈവർമാരുടെ അവസ്ഥ എന്ത്?

ഈ പെട്ടെന്നുള്ള നടപടി മുംബൈയിൽ മാത്രം ഉള്ള പതിനയ്യായിരത്തോളം വരുന്ന ബൈക്ക് ടാക്സി ഡ്രൈവർമാരെ കടുത്ത ആശങ്കയിലാഴ്ത്തിയിരിക്കുകയാണ്. പുതിയ ഇലക്ട്രിക് ബൈക്കുകൾ വാങ്ങാൻ 1.8 ലക്ഷം രൂപയോളം ചിലവ് വരുമെന്നും, ലോണെടുത്തും മറ്റും ജീവിക്കുന്ന തങ്ങൾക്ക് ഇത് വലിയൊരു ബാധ്യതയാണെന്നും ഡ്രൈവർമാർ പറയുന്നു. ഇവി (EV) നിബന്ധന നടപ്പിലാക്കുന്നതിന് മുൻപ് തങ്ങൾക്ക് 12 മുതൽ 18 മാസം വരെ സമയം അനുവദിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് ‘മഹാരാഷ്ട്ര ബൈക്ക് ടാക്സി വെൽഫെയർ അസോസിയേഷൻ’ മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് കത്തയച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ പെട്ടെന്നുള്ള നീക്കം ആയിരക്കണക്കിന് കുടുംബങ്ങളുടെ ഉപജീവനമാർഗ്ഗം ഇല്ലാതാക്കുമെന്നാണ് ഇവരുടെ ആശങ്ക.