സാന (പെറു): അടുത്ത ആഴ്ച ലിയോ മാർപ്പാപ്പ തന്റെ ദക്ഷിണമേരിക്കൻ പര്യടനത്തിനായി ഒരുങ്ങുമ്പോൾ, പെറുവിലെ ജനങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തെ ഓർക്കുന്നത് വിശക്കുന്ന കുടുംബങ്ങൾക്ക് ഭക്ഷണം നൽകുകയും പ്രളയസമയത്ത് ദുരിതാശ്വാസം എത്തിക്കുകയും കുടിയേറ്റക്കാർക്കൊപ്പം തോളോട് തോൾ ചേർന്ന് പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്ത ഒരു പുരോഹിതനായാണ്; ഒടുവിൽ അദ്ദേഹം തന്റെ സ്വന്തം രാജ്യമായി സ്വീകരിച്ച പെറുവിൽ. കോവിഡ് മഹാമാരി വടക്കൻ പെറുവിലെ വീഥികളെ വിജനമാക്കുകയും ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയ ക്വാറന്റൈനുകളിലൊന്ന് കാരണം ജനങ്ങൾ ഭക്ഷണത്തിനായി നെട്ടോട്ടമോടുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, അന്ന് റോബർട്ട് പ്രെവോസ്റ്റ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ബിഷപ്പ് ലിയോ 2020-ൽ ‘സാന’ (Zaña) എന്ന ചെറിയ പട്ടണത്തിൽ ഒരു പൊതു അടുക്കള (soup kitchen) ആരംഭിക്കാൻ മുൻകൈ എടുത്തു.

“അദ്ദേഹം നമുക്ക് മാനുഷിക കാരുണ്യത്തിന്റെ ഉത്തമ മാതൃക കാട്ടിത്തന്നു. ഞങ്ങൾ വിശ്വാസത്തോടെ ‘അഗ്വാഡിറ്റോ കോൺ ഫെ’ (aguadito con fe) ഉണ്ടാക്കി,” സന്നദ്ധപ്രവർത്തകർ വിളമ്പിയ പരമ്പരാഗത സൂപ്പിനെക്കുറിച്ച് മുൻ പാചകക്കാരി ബെറ്റി ബർഗ കാമ്പോസ് ഓർത്തെടുത്തു. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ബിഷപ്പുമാരുടെ നിയമനത്തിനായുള്ള വത്തിക്കാൻ ഓഫീസിന്റെ തലവനായി ഫ്രാൻസിസ് മാർപ്പാപ്പ ചുമതലപ്പെടുത്തിയതിനെ തുടർന്ന്, മൂന്ന് വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം പ്രെവോസ്റ്റ് പെറുവിൽ നിന്ന് റോമിലേക്ക് പോയി. വടക്കൻ പെറുവിലെ ഒരു മിഷനറിയിൽ നിന്നും ബിഷപ്പിൽ നിന്നും കർദിനാളായും ഒടുവിൽ മാർപ്പാപ്പയായും ഉയർന്ന 71-കാരനായ ലിയോ, ശ്വാസകോശ അർബുദ ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്ക് വിധേയനായി ആഴ്ചകൾക്ക് ശേഷമാണ് താൻ പൗരത്വം നേടുകയും തന്റെ ശുശ്രൂഷയെ നിർവ്വചിച്ച സൗഹൃദങ്ങൾ കെട്ടിപ്പടുക്കുകയും ചെയ്ത രാജ്യത്തേക്ക് വീണ്ടും എത്തുന്നത്. നവംബർ 6 മുതൽ 17 വരെയുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദക്ഷിണമേരിക്കൻ പര്യടനം മുൻ നിശ്ചയിച്ചതുപോലെ തന്നെ നടക്കുമെന്ന് തിങ്കളാഴ്ച വത്തിക്കാൻ സ്ഥിരീകരിച്ചു.

വടക്കൻ പെറുവിലുടനീളം പ്രാദേശിക ഭരണകൂടങ്ങൾ പള്ളികൾ പുതുക്കിപ്പണിയുകയും നിവാസികൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സന്ദർശനത്തിനായി ആഘോഷങ്ങൾ ഒരുക്കുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്. പെറുവിന് പുറമെ ഉറുഗ്വേ, അർജന്റീന എന്നീ രാജ്യങ്ങളിലെ സന്ദർശനവും ഈ പര്യടനത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പെറുവിലെ ജനങ്ങളെ സംബന്ധിച്ച്, ചിക്കാഗോയിൽ ജനിച്ച ഈ കത്തോലിക്കാ സഭാധ്യക്ഷന്റെ ഓർമ്മകൾ വത്തിക്കാൻ പദവികളേക്കാൾ ഉപരി, ചെളി പുരണ്ട ബൂട്ടുകളും രാജ്യത്തിന്റെ വടക്കൻ മേഖലകളിലൂടെയുള്ള നീണ്ട യാത്രകളും ജനങ്ങളെ നേരിട്ട് സഹായിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശൈലിയുമാണ്. “സംസാരിക്കുന്ന രീതിയിൽ പോലും അദ്ദേഹം ഒരു പെറുവിയൻ ആയി മാറിയിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് പിന്നീട് ആ അമേരിക്കൻ ഉച്ചാരണം ഒട്ടും ഇല്ലായിരുന്നു,” വർഷങ്ങളായി അദ്ദേഹത്തെ അറിയാവുന്ന ലാംബയേക്കിലെ പുരോഹിതനായ ജോസ് മാനുവൽ സമോറ റോമേറോ പറഞ്ഞു.

പ്യൂ റിസർച്ച് സെന്ററിന്റെ കണക്കനുസരിച്ച്, 2024 വരെയുള്ള പത്ത് വർഷത്തിനിടയിൽ പെറുവിലെ കത്തോലിക്കാ വിശ്വാസികളുടെ അനുപാതം 76 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 67 ശതമാനമായി കുറഞ്ഞു. ഒരു പതിറ്റാണ്ടിനിടെ ഒമ്പത് പ്രസിഡന്റുമാർ മാറിമാറി ഭരിച്ച പെറുവിലെ രാഷ്ട്രീയ അസ്ഥിരതയും സാമൂഹിക മാറ്റങ്ങളും സ്ഥാപനങ്ങളോടുള്ള അവിശ്വാസവുമാണ് ഈ കുറവിന് കാരണമായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നത്. സഞ്ചരിക്കുന്ന ബിഷപ്പ് 1985-ൽ തന്റെ മുപ്പതാം വയസ്സിലാണ് പ്രെവോസ്റ്റ് ആദ്യമായി പെറുവിലെത്തുന്നത്. ഓഗസ്റ്റീനിയൻ സഭയ്ക്കൊപ്പം യു.എസിലും റോമിലും വർഷങ്ങളോളം സേവനമനുഷ്ഠിച്ച ശേഷം 2014-ൽ അദ്ദേഹം തിരിച്ചെത്തുകയും 2015-ൽ പെറുവിയൻ നഗരമായ ചിക്കലായോയിലെ ബിഷപ്പാവുകയും ചെയ്തു. 2023-ൽ ഫ്രാൻസിസ് മാർപ്പാപ്പ പ്രെവോസ്റ്റിനെ വത്തിക്കാനിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു. ആ വർഷം അവസാനത്തോടെ അദ്ദേഹത്തെ കർദിനാളായി നിയമിക്കുകയും 2025-ൽ അദ്ദേഹം മാർപ്പാപ്പയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. വടക്കൻ പെറുവിലെ കർഷക മേഖലകളിൽ, എപ്പോഴും യാത്രയിലായിരുന്ന ഒരു പുരോഹിതനായാണ് ജനങ്ങളും സഹവൈദികരും അദ്ദേഹത്തെ ഓർക്കുന്നത്.

മാർപ്പാപ്പയുടെ സന്ദർശന പട്ടികയിലുള്ള സാനയിലെ പുരോഹിതനായ ഡേവിഡ് ഫാർഫാൻ പറയുന്നത്, ഭാവിയിലെ മാർപ്പാപ്പയ്ക്ക് “ദൂരങ്ങൾ ഒരു തടസ്സമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ദൂരങ്ങൾ അവസരങ്ങളായിരുന്നു” എന്നാണ്. ഒറ്റപ്പെട്ട ആൻഡിയൻ ഗ്രാമങ്ങളിലേക്ക് പ്രെവോസ്റ്റ് കുതിരപ്പുറത്ത് യാത്ര ചെയ്തത് പലരും ഓർക്കുന്നു. മറ്റു ചിലരാകട്ടെ, പെറുവിലെ പ്രയാസമേറിയ റോഡുകളിലൂടെ നൂറുകണക്കിന് കിലോമീറ്ററുകൾ അദ്ദേഹം തന്നെ വണ്ടിയോടിച്ചു പോയതും ഓർക്കുന്നു. “വണ്ടിയോടിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒരു വിനോദമായിരുന്നു,” സമോറ റോമേറോ പറഞ്ഞു. “ചില പുരോഹിതന്മാർക്ക് ഡ്രൈവിംഗ് ലൈസൻസ് ലഭിക്കുന്നതിനായി അദ്ദേഹം തന്നെയാണ് വണ്ടി ഓടിക്കാൻ പഠിപ്പിച്ചതെന്നും എനിക്കറിയാം… അവരെല്ലാം ടെസ്റ്റിൽ ജയിക്കുകയും ചെയ്തു.”

അടിയന്തിര ഘട്ടങ്ങളിൽ ഈ പ്രായോഗിക സമീപനം വ്യക്തമായിരുന്നു. 2023-ൽ എൽ നിനോ (El Niño) കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം കാരണം വടക്കൻ പെരുവിൽ കടുത്ത പ്രളയമുണ്ടായപ്പോൾ, റബ്ബർ ബൂട്ടുകളിട്ട് മുട്ടറ്റം വെള്ളത്തിലൂടെ നടന്ന് ദുരിതാശ്വാസം എത്തിക്കുന്ന പ്രെവോസ്റ്റിന്റെ ചിത്രങ്ങൾ സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പ്രചരിച്ചിരുന്നു. പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമ്പോഴെല്ലാം “ജനങ്ങൾക്ക് ആവശ്യമായ സഹായം എത്തിക്കാൻ അദ്ദേഹം മുൻനിരയിൽ തന്നെ ഉണ്ടായിരുന്നു,” മാർപ്പാപ്പ രണ്ട് ദിവസം മുഴുവൻ ചെലവഴിക്കുന്ന ചിക്കലായോയിലെ റവ. ജോർജ്ജ് വില്ലെഗാസ് പറഞ്ഞു. പ്രശസ്തിയേക്കാൾ പ്രവൃത്തിക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകിയ ബിഷപ്പിന്റെ തെളിവായി ജനങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത് ഇത്തരം സന്ദർഭങ്ങളാണ്.

“മാധ്യമ ശ്രദ്ധ നേടുന്നതിലല്ല, മറിച്ച് പാവപ്പെട്ടവർക്കൊപ്പവും സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കുന്നതിലുമാണ് അദ്ദേഹം കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നത്,” 2015-ലെ ഒരു തൊഴിലാളി സമരത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇടപെടലിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ച ചിക്കലായോയിലെ മാധ്യമപ്രവർത്തക വെറോണിക്ക കാസ്റ്റില്ലോ പറഞ്ഞു. “ഇടപെടുകയും കൃത്യമായ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്ത ഒരു ബിഷപ്പായിരുന്നു അദ്ദേഹം, ആളുകൾ അത് ഓർക്കുന്നുണ്ട്,” ഒരു പഞ്ചസാര കമ്പനിക്കെതിരെ തൊഴിലാളികൾ നടത്തിയ അക്രമാസക്തമായ സമരം പരിഹരിക്കാൻ പ്രെവോസ്റ്റ് സഹായിച്ചത് ഓർത്തെടുത്തുകൊണ്ട് അവർ കൂട്ടിച്ചേർത്തു.

‘ഒരു കുടിയേറ്റക്കാരന്റെ സ്ഥാനത്ത് തന്നെത്തന്നെ സങ്കൽപ്പിച്ചു’

സാമ്പത്തിക തകർച്ചയെയും രാഷ്ട്രീയ അനിശ്ചിതത്വങ്ങളെയും തുടർന്ന് ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വെനസ്വേലക്കാർ പലായനം ചെയ്തതോടെ കഴിഞ്ഞ പതിറ്റാണ്ടിൽ ലാറ്റിനമേരിക്കയിൽ വലിയ രീതിയിലുള്ള കുടിയേറ്റ മാറ്റങ്ങളുണ്ടായി. 1.5 ദശലക്ഷത്തിലധികം വെനസ്വേലൻ കുടിയേറ്റക്കാരുള്ള പെറുവിലാണ് ലോകത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ വലിയ വെനസ്വേലൻ സമൂഹം ജീവിക്കുന്നത്. കൃത്യമായ രേഖകളില്ലാതെ എത്തിയ പലരും ആരോഗ്യപരിപാലനവും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും ഇല്ലാതെയാണ് കഴിയുന്നത്. പുതുതായി എത്തുന്നവരെ സഹായിക്കുന്നതിനായി പ്രെവോസ്റ്റ് 2018-ൽ ചിക്കലായോയിൽ ഒരു കത്തോലിക്കാ സംഘടന സ്ഥാപിച്ചു. “അദ്ദേഹം ഒന്നാമതായി തന്നെ ഒരു കുടിയേറ്റക്കാരന്റെ സ്ഥാനത്ത് സങ്കൽപ്പിക്കുകയും അവിടുത്തെ അവസ്ഥ എന്താണെന്ന് മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്തു,” ഈ സംഘടനയ്ക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്ന ഓഗസ്റ്റോ മാർട്ടിനെസ് പറഞ്ഞു. ഈ സംഘടന ആയിരക്കണക്കിന് വെനസ്വേലക്കാരെയാണ് സഹായിച്ചിട്ടുള്ളത്.

കുടിയേറ്റക്കാരോട് മാന്യമായി പെരുമാറണമെന്ന് മാർപ്പാപ്പ എന്ന നിലയിൽ ലിയോ ആഹ്വാനം ചെയ്യുകയും മനുഷ്യക്കടത്തിനെ അപലപിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ മുൻ യു.എസ് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് സ്വീകരിച്ച നടപടികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള കുടിയേറ്റ വിരുദ്ധ നയങ്ങളെ അദ്ദേഹം വിമർശിച്ചിട്ടുമുണ്ട്. “പെറുവിൽ മാന്യമായ ഒരു ജീവിതം നയിക്കാൻ അദ്ദേഹം കുടിയേറ്റക്കാരെ പിന്തുണച്ചു,” ചിക്കലായോ സംഘടന വഴി സഹായം ലഭിച്ച ലിസ്ബെത്ത് കോറോമോട്ടോ ഡയസ് പറഞ്ഞു. കുടിയേറ്റക്കാരുടെ ഓർമ്മയ്ക്കായി അദ്ദേഹം വിശുദ്ധ കുർബാനകൾ നടത്തിയിരുന്നതായും അവർ കൂട്ടിച്ചേർത്തു. ലിയോയുടെ പെറുവിലേക്കുള്ള തിരിച്ചുവരവ് ചിക്കലായോയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഏറ്റെൻ (Eten) എന്ന സ്ഥലത്തെ കത്തോലിക്കർക്ക് പുതിയ പ്രതീക്ഷ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഈ പട്ടണത്തിൽ നടന്നതായി പറയപ്പെടുന്ന ദിവ്യകാരുണ്യ അത്ഭുതത്തിന് വത്തിക്കാന്റെ അംഗീകാരം നേടിയെടുക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾക്ക് ഇത് വേഗം കൂട്ടുമെന്നാണ് വിശ്വാസികൾ കരുതുന്നത്. 1649-ൽ ഒരു വിശുദ്ധ കുർബാനയിൽ ഉണ്ണീയേശുവിന്റെ രൂപം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടതായി പറയപ്പെടുന്ന സംഭവവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട്, ബിഷപ്പായിരുന്ന കാലത്ത് ചരിത്രരേഖകളും ആയിരക്കണക്കിന് വിശ്വാസ സാക്ഷ്യങ്ങളും റോമിൽ സമർപ്പിച്ചുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം ഈ ശ്രമങ്ങളെ പിന്തുണച്ചിരുന്നു.

മാർപ്പാപ്പ ജീവിക്കുകയും ജോലി ചെയ്യുകയും ചെയ്ത സ്ഥലങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിച്ചുള്ള ടൂറിസം റൂട്ടുകൾ വിനോദസഞ്ചാര വകുപ്പ് പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. സുവനീർ ഷോപ്പുകളിൽ മാർപ്പാപ്പയുടെ ചിത്രങ്ങളുള്ള തൊപ്പികളും കീ ചെയിനുകളും പിന്നുകളും കൊണ്ട് നിറഞ്ഞിരിക്കുകയാണ്. തലസ്ഥാനമായ ലിമയിലെ ഗമറ ടെക്സ്റ്റൈൽ ഡിസ്ട്രിക്റ്റിലെ ഒരു ഷോപ്പ് വിൻഡോയിൽ, പെറുവിയൻ ഭക്ഷണം കഴിച്ച് പുഞ്ചിരിക്കുന്ന ലിയോയുടെ ചിത്രം അച്ചടിച്ച ടി-ഷർട്ട് കാണാം.

“ചിരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന മാർപ്പാപ്പയുടെയും, സ്വാദിഷ്ടമായ സെവിച്ചെയും റൊട്ടിസെറി ചിക്കനും ആസ്വദിക്കുന്ന ഭക്ഷണപ്രിയനായ മാർപ്പാപ്പയുടെയും ചിത്രങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ പക്കലുണ്ട്. ‘മാർപ്പാപ്പയും ഉരുളക്കിഴങ്ങും (papa) പെറുവിയൻ ആണ്’ എന്ന വാക്യപ്രയോഗം പോലുമുള്ള ടി-ഷർട്ടുകൾ ഞങ്ങളുടെ പക്കലുണ്ട്,” വസ്ത്ര നിർമ്മാതാവായ വിക്ടോറിയ ക്വിനോണസ് പറഞ്ഞു.

തന്റെ ജോലിയിൽ 200 ശതമാനം വർദ്ധനവ് ഉണ്ടാകുമെന്നാണ് ക്വിനോണസ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്. ടി-ഷർട്ടുകൾക്കുള്ള തുണി തികയാത്ത അവസ്ഥയിലാണ് അവർ. അടുത്തുള്ള കടയിൽ, 70 കാരിയായ മരിയ റോഡ്രിഗസ് മാർപ്പാപ്പയുടെ ടി-ഷർട്ടുകൾ വാങ്ങുകയായിരുന്നു. “ഞാൻ കുറച്ചധികം വാങ്ങുന്നുണ്ട്,” റോഡ്രിഗസ് പറഞ്ഞു. “നവംബർ മാസം മുഴുവൻ ഞാൻ ഇവ ധരിക്കും, കാരണം ഞാൻ ഒരു റോമൻ പെറുവിയൻ കത്തോലിക്കയാണ്,” അവർ കൂട്ടിച്ചേർത്തു.