കഴിഞ്ഞ മാസം വെനിസ്വേലൻ തീരത്തുണ്ടായ വിനാശകരമായ രണ്ട് ഭൂകമ്പങ്ങൾക്ക് പിന്നാലെ, ആദ്യത്തെ നിർണ്ണായക ദിവസങ്ങളിൽ സൈന്യത്തെ വിന്യസിക്കുന്നതിന് ഉന്നത സൈനിക മേധാവികളിൽ നിന്നുള്ള ഉത്തരവുകൾ വൈകിയതും അടിസ്ഥാന ഉപകരണങ്ങളുടെ കുറവും ആശയക്കുഴപ്പവും തടസ്സസൃഷ്ടിച്ചതായി റിപ്പോർട്ട്. രക്ഷാപ്രവർത്തനത്തിലെ സർക്കാരിന്റെ വീഴ്ചയ്ക്കെതിരെ ജനരോഷം ശക്തമാകുന്നതിനിടയിലാണ്, ദുരന്തനിവാരണ പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി അടുത്ത ബന്ധമുള്ള എട്ട് വൃത്തങ്ങൾ റോയിട്ടേഴ്സിനോട് ഈ വിവരങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തിയത്.
റിക്ടർ സ്കെയിലിൽ 7.2, 7.5 തീവ്രത രേഖപ്പെടുത്തിയ ഭൂകമ്പങ്ങളിൽ അയ്യായിരത്തോളം ആളുകൾ മരിച്ചതായാണ് സർക്കാർ കണക്ക്. എന്നാൽ മരണസംഖ്യ ഇതിന്റെ ഇരട്ടിയായേക്കാമെന്നാണ് യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ജിയോളജിക്കൽ സർവേ (USGS) ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദഗ്ദ്ധർ പ്രവചിക്കുന്നത്. രാജ്യത്തെ പ്രധാന വിമാനത്താവളവും വലിയൊരു തുറമുഖവും നൂറുകണക്കിന് ബഹുനില പാർപ്പിട സമുച്ചയങ്ങളുമുള്ള ലാ ഗ്വൈറ (La Guaira) സംസ്ഥാനത്തെയാണ് ദുരന്തം ഏറ്റവും മാരകമായി ബാധിച്ചത്. ഇവിടെ നിരവധി കെട്ടിടങ്ങൾ പൂർണ്ണമായോ ഭാഗികമായോ തകർന്നു വീണു.
അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിന്റെ പിന്തുണയുള്ള ആക്ടിംഗ് പ്രസിഡന്റ് ഡെൽസി റോഡ്രിഗസ് സർക്കാരിന്റെ ഇടപെടലുകളെ ന്യായീകരിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, അവശിഷ്ടങ്ങൾക്കിടയിൽ കുടുങ്ങിക്കിടന്നവരെ രക്ഷിക്കാൻ സൈന്യവും മറ്റ് ഉദ്യോഗസ്ഥരും വൈകിയാണ് എത്തിയതെന്ന ശക്തമായ വിമർശനം നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. 4,000 ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ഉടൻ തന്നെ വിന്യസിച്ചതായി റോഡ്രിഗസ് അവകാശപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ദുരന്തമുണ്ടായ ആദ്യ മണിക്കൂറുകളിൽ സൈനികരുടെയും പോലീസിന്റെയും സാന്നിധ്യം വളരെ കുറവായിരുന്നുവെന്ന് പ്രദേശവാസികളും ദൃക്സാക്ഷികളും പറയുന്നു.
സൈന്യത്തിന് പകരം മുന്നിട്ടിറങ്ങി നാട്ടുകാർ രക്ഷാപ്രവർത്തനത്തിന്റെ ആദ്യ രണ്ട് ദിവസങ്ങളിൽ സാധാരണക്കാരായ ജനങ്ങളാണ് മുന്നിട്ടിറങ്ങിയത്. അവർ സ്വന്തം നിലയിൽ ഭക്ഷണവും മറ്റ് സഹായങ്ങളും എത്തിക്കുകയും, പ്രാഥമികമായ ആയുധങ്ങൾ മാത്രം ഉപയോഗിച്ച് അവശിഷ്ടങ്ങൾക്കിടയിൽ നിന്ന് ജീവനുള്ളവരെയും മൃതദേഹങ്ങളെയും പുറത്തെടുക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് അന്താരാഷ്ട്ര രക്ഷാപ്രവർത്തകരും ഫയർഫോഴ്സും സിവിൽ പ്രൊട്ടക്ഷൻ ഉദ്യോഗസ്ഥരും കുറഞ്ഞ അളവിൽ വെനിസ്വേലൻ സൈനികരും ഇവർക്കൊപ്പം ചേർന്നു. തങ്ങൾക്ക് നേരിട്ട് ഉത്തരവ് ലഭിച്ചിട്ടല്ല, മറിച്ച് സ്വന്തം താല്പര്യപ്രകാരമാണ് (Volunteer) ഈ കഠിനമായ ജോലിക്ക് എത്തിയതെന്നാണ് ചില സൈനികർ വ്യക്തമാക്കിയത്.
ഉത്തരവുകൾ പുറപ്പെടുവിക്കുന്നതിലെ താമസം, ദുരന്ത നിവാരണത്തിന്റെ ഏകോപന ചുമതല ആർക്കാണെന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള അനിശ്ചിതത്വം, ആവശ്യമായ ഉപകരണങ്ങളുടെ അഭാവം എന്നിവയാണ് സുരക്ഷാസേനയുടെ സാന്നിധ്യം കുറയാൻ കാരണമായതെന്ന് സജീവ സേവനത്തിലുള്ളവരും വിരമിച്ചവരുമായ സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥർ പറഞ്ഞു. “ഞങ്ങൾ സ്വയം തീരുമാനമെടുത്ത് പ്രവർത്തിക്കാറില്ല, മുകളിൽ നിന്നുള്ള നേരിട്ടുള്ള ഉത്തരവുകൾക്കായാണ് കാത്തിരിക്കുന്നത്. എനിക്ക് ഉത്തരവ് ലഭിക്കാതെ എന്റെ യൂണിറ്റിനോട് ലാ ഗ്വൈറയിൽ പോയി സഹായിക്കാൻ പറയാൻ കഴിയില്ല. രാജ്യം പ്രതിരോധിക്കുന്നതിനുള്ള പദ്ധതികൾ ഞങ്ങളുടെ പക്കലുണ്ട്, എന്നാൽ ഇത്തരമൊരു ദുരന്തം കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ ഞങ്ങൾക്ക് മുൻകൂട്ടി തയ്യാറാക്കിയ പദ്ധതികൾ ഇല്ലായിരുന്നു,” പേര് വെളിപ്പെടുത്താത്ത ഒരു സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥൻ പറഞ്ഞു.
നയതന്ത്ര വൃത്തങ്ങളും അന്താരാഷ്ട്ര രക്ഷാപ്രവർത്തകരും മുകളിൽ നിന്നുള്ള ഉത്തരവുകൾക്കായി എല്ലാവരും കാത്തുനിന്നത് അന്താരാഷ്ട്ര രക്ഷാപ്രവർത്തകരുടെ സേവനത്തെയും ബാധിച്ചുവെന്ന് നയതന്ത്ര വൃത്തങ്ങളുമായി ബന്ധമുള്ള ഒരു ഉറവിടം വ്യക്തമാക്കി. ദുരന്തം നടന്ന് ആദ്യ 48 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ എത്തിയ വിദേശ രക്ഷാപ്രവർത്തകർക്ക് കൃത്യമായ മേഖലകൾ തിരിച്ചു നൽകുന്നതിൽ മണിക്കൂറുകൾ വൈകിയതിനാൽ, ജീവനുകൾ രക്ഷിക്കാമായിരുന്ന വിലപ്പെട്ട സമയം നഷ്ടമായി. അധികാരികളുടെ ശാസന ഭയന്ന് സ്വന്തം നിലയിൽ തീരുമാനമെടുക്കാൻ പലരും ഭയപ്പെട്ടു.
മറൈൻ ഇൻഫൻട്രി ബ്രിഗേഡ് പൂർണ്ണ സജ്ജമായിരുന്നിട്ടും അവർക്ക് പോകാനുള്ള നിർദ്ദേശം ലഭിച്ചില്ല. മറ്റൊരു സൈനിക യൂണിറ്റിന് ദുരന്ത ബാധിത പ്രദേശത്തേക്ക് സൈനികരെ എത്തിക്കാൻ ആവശ്യമായ വാഹനങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. കൂടാതെ ചുറ്റികകൾ, പിക്കേക്സുകൾ (Pickaxes), രാത്രികാല പരിശോധനയ്ക്ക് സഹായിക്കുന്ന നൈറ്റ് വിഷൻ ഹെലികോപ്റ്ററുകൾ എന്നിവയുടെയൊക്കെ കടുത്ത ക്ഷാമം നേരിട്ടു. ദുരന്ത പ്രതികരണ ചുമതലയുള്ള വൈസ് മിനിസ്റ്റർ സംഭവസ്ഥലത്ത് എത്തിയത് ആശയവിനിമയ സംവിധാനങ്ങൾ (Communications equipment) ഇല്ലാതെയായിരുന്നു എന്നതും തിരിച്ചടിയായി.
പദ്ധതികളുടെ അഭാവവും സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയും കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ് മന്ത്രാലയം ഈ വിഷയത്തിൽ പ്രതികരിച്ചില്ലെങ്കിലും, ഡെൽസി റോഡ്രിഗസ് ആരോപണങ്ങളെ ശക്തമായി നിഷേധിച്ചു. മാധ്യമങ്ങളാണ് ഈ പരിഭ്രാന്തി സൃഷ്ടിച്ചതെന്നാണ് അവരുടെ വാദം. രക്ഷാപ്രവർത്തനത്തിന്റെ പൂർണ്ണ ചുമതല നാഷണൽ ഗാർഡ് കമാൻഡർ ജുവാൻ സുൽബാരൻ ക്വിന്റേറോയ്ക്ക് നൽകിയതിനൊപ്പം ആഭ്യന്തര മന്ത്രി ഡിയോസ്ഡാഡോ കാബെല്ലോയ്ക്കും പ്രത്യേക അധികാരം നൽകിയ ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചു. ഈ ഇരട്ട അധികാരം ആര് നിർദ്ദേശം നൽകും എന്ന കാര്യത്തിൽ സൈന്യത്തിലും പോലീസിലും കൂടുതൽ ആശയക്കുഴപ്പമുണ്ടാക്കി.
1999-ൽ ലാ ഗ്വൈറയിൽ ഉണ്ടായ വലിയ ഉരുൾപൊട്ടൽ സമയത്ത് സൈന്യം ഹെലികോപ്റ്ററുകളും ബോട്ടുകളും ഉപയോഗിച്ച് വൻതോതിൽ രക്ഷാപ്രവർത്തനം നടത്തിയിരുന്നു. എന്നാൽ വർഷങ്ങളായുള്ള സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി വെനിസ്വേലൻ സൈന്യത്തിന്റെ സജ്ജീകരണങ്ങളെയും ബജറ്റിനെയും മോശമായി ബാധിച്ചതായി വിദഗ്ദ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. കൂടാതെ, സൈനിക ദിനമായ ദേശീയ അവധി ദിവസത്തിലാണ് ഭൂകമ്പമുണ്ടായത്. ഈ സമയത്ത് സൈനികരെ അടിയന്തരമായി തിരിച്ചുവിളിക്കാനുള്ള ഉത്തരവ് കമാൻഡർമാരുടെ ഭാഗത്തുനിന്ന് യഥാസമയം ഉണ്ടായില്ല. സൈന്യത്തിന് ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ വലിയ ബഹുമാനം നേടിക്കൊടുക്കാമായിരുന്ന ഒരു അവസരമാണ് കൃത്യമായ പദ്ധതികളുടെ അഭാവം മൂലം നഷ്ടമായതെന്ന് സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥർ ഖേദത്തോടെ സമ്മതിക്കുന്നു.
