കേരളത്തിലെ പശ്ചിമഘട്ട മേഖലകൾ പ്രകൃത്യാ തന്നെ ഉരുൾപൊട്ടൽ സാധ്യതയുള്ള പ്രദേശങ്ങളാണ്. എന്നാൽ, ശക്തമായ മൺസൂൺ മഴയും അശാസ്ത്രീയമായ മനുഷ്യ ഇടപെടലുകളും മലയിടിച്ചിലിന്റെയും ഉരുൾപൊട്ടലിന്റെയും ആഘാതവും ഇടവേളകളും വർദ്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുകയാണ്.

വയനാട് ദുരന്തം നടന്ന് രണ്ട് വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, ശനിയാഴ്ച (ഓഗസ്റ്റ് 1) പെയ്ത അതിശക്തമായ മഴയെത്തുടർന്ന് കേരളത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ വീണ്ടും ഉരുൾപൊട്ടലും മണ്ണടിച്ചിലും വെള്ളപ്പൊക്കവുമുണ്ടായി. ഇതിൽ കുറഞ്ഞത് ആറ് പേർ കൊല്ലപ്പെടുകയും നിരവധി പേരെ കാണാതാവുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

ഇടുക്കി, കോട്ടയം, പത്തനംതിട്ട, തൃശൂർ, മലപ്പുറം, കോഴിക്കോട്, വയനാട്, കണ്ണൂർ, കാസർകോട് എന്നീ ജില്ലകളിൽ ഭാരതീയ കാലാവസ്ഥാ വകുപ്പ് (IMD) റെഡ് അലർട്ട് പ്രഖ്യാപിച്ചു. കനത്ത ജാഗ്രത പാലിക്കാനും ജില്ലാതല രക്ഷാപ്രവർത്തനങ്ങൾ ഏകോപിപ്പിക്കാനും കേരള മുഖ്യമന്ത്രി വി. ഡി. സതീശൻ ഇടുക്കി, കോട്ടയം, പത്തനംതിട്ട കളക്ടർമാർക്ക് നിർദ്ദേശം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.

ഞായറാഴ്ച കേരളത്തിൽ ഒറ്റപ്പെട്ടയിടങ്ങളിൽ മണിക്കൂറിൽ 40 മുതൽ 50 കി.മീ വരെ വേഗതയിൽ ശക്തമായ കാറ്റിന് സാധ്യതയുണ്ടെന്നും ഐ.എം.ഡി മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിട്ടുണ്ട്.

ദക്ഷിണ ഗുജറാത്ത് തീരം മുതൽ കേരള തീരം വരെ നീളുന്ന ഓഫ്‌ഷോർ ട്രഫ് (offshore trough), അറബിക്കടലിൽ നിന്നുള്ള ശക്തമായ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ കാറ്റ്, പശ്ചിമ തീരത്തെ ശക്തമായ വടക്ക്-തെക്ക് മർദ്ദ വ്യത്യാസം (north-south pressure gradient) എന്നിവയാണ് ഈ കനത്ത മഴയ്ക്ക് കാരണമെന്ന് തിരുവനന്തപുരത്തെ ഐ.എം.ഡി മെറ്റീരിയോളജിക്കൽ സെന്റർ മേധാവി നീത കെ. ഗോപാൽ ദി ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസിനോട് പറഞ്ഞു. ഇവയെല്ലാം ചേർന്ന് മൺസൂൺ കാറ്റിനെ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും കേരളത്തിലുടനീളം പരക്കെ മഴ നൽകുകയും ചെയ്തു.

“ഇത് ഒന്നോ രണ്ടോ സ്ഥലങ്ങളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിനിന്ന മഴയായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് പരക്കെ പെയ്ത കനത്ത മഴയായിരുന്നു,” നീത പറഞ്ഞു. ശനിയാഴ്ച മഴ രേഖപ്പെടുത്തിയ കേരളത്തിലെ 109 ഐ.എം.ഡി സ്റ്റേഷനുകളിൽ 53 എണ്ണത്തിലും 7 സെന്റീമീറ്ററിൽ കൂടുതൽ മഴ ലഭിച്ചു. ചില കേന്ദ്രങ്ങളിൽ “അതിതീവ്ര” വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട മഴയാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയത് (24 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ 20.4 സെന്റീമീറ്ററിൽ കൂടുതൽ). കുറഞ്ഞ സമയത്തിനുള്ളിൽ വൻതോതിൽ മഴ പെയ്തതിനാൽ വെള്ളം ഒഴുകിപ്പോകാൻ സമയം ലഭിച്ചില്ലെന്നും അവർ കൂട്ടിച്ചേർത്തു.

“മുമ്പ് പെയ്ത മഴയുടെ സാന്നിധ്യവും അതോടൊപ്പം അന്നേ ദിവസം പെയ്ത അതിതീവ്രവും വ്യാപകവുമായ മഴയും ചേർന്നാണ് ഈ അവസ്ഥയുണ്ടാക്കിയത്,” ഒറ്റപ്പെട്ട ഒരു മഴ മാത്രമല്ല ഉരുൾപൊട്ടലിന് കാരണമായതെന്ന് അടിവരയിട്ട് നീത പറഞ്ഞു.

ഉരുൾപൊട്ടൽ ഉണ്ടാകുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?

അനുയോജ്യമായ മണ്ണ്, പാറ, ഭൂപ്രകൃതി, ചരിവ് എന്നിവയുള്ള മലയോര മേഖലകളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന പ്രകൃതിദത്തമായ ദുരന്തങ്ങളാണ് ഉരുൾപൊട്ടലുകൾ. പാറ കഷണങ്ങൾ, വലിയ കല്ലുകൾ, മണ്ണ് അല്ലെങ്കിൽ അവശിഷ്ടങ്ങൾ എന്നിവ പെട്ടെന്ന് മലഞ്ചെരുവിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് പതിക്കുന്നതിനെയാണ് ഉരുൾപൊട്ടൽ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

ഇവ സാധാരണയായി നടക്കാറുണ്ടെങ്കിലും, മനുഷ്യരുടെയും മൃഗങ്ങളുടെയും ജീവന് ഭീഷണിയുയർത്തുന്നവയും സ്വത്തുക്കൾ, റോഡുകൾ, പാലങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് നാശനഷ്ടങ്ങൾ വരുത്തുകയും വാർത്താവിനിമയ-വൈദ്യുതി ബന്ധങ്ങൾ തകർക്കുകയും ചെയ്യുന്ന അതിതീവ്ര അപകടങ്ങളാണ്.

സാധാരണയായി രണ്ട് കൂട്ടം ഘടകങ്ങൾ ചേരുമ്പോഴാണ് ഉരുൾപൊട്ടലുണ്ടാകുന്നത്:

• സാഹചര്യങ്ങൾ ഒരുക്കുന്ന ഘടകങ്ങൾ (Conditioning factors): മണ്ണിന്റെ ഭൂപ്രകൃതി, പാറകളുടെ തരം, ചരിവ് തുടങ്ങിയവ രാജ്യത്തിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങളെ മറ്റുള്ളവയെ അപേക്ഷിച്ച് ഉരുൾപൊട്ടൽ സാധ്യതയുള്ളതാക്കി മാറ്റുന്നു.
• ത്വരിതപ്പെടുത്തുന്ന ഘടകങ്ങൾ (Triggering factors): അതിശക്തമായ മഴയും അശാസ്ത്രീയമായ ഭൂവിനിയോഗം, മണ്ണെടുപ്പ്, നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, വൻതോതിലുള്ള കാടുവെച്ചു വെളുപ്പിക്കൽ തുടങ്ങിയ മനുഷ്യനിർമ്മിത (anthropogenic) ഇടപെടലുകളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

ഇന്ത്യയിലെ മിക്ക ഉരുൾപൊട്ടലുകളും മഴ മൂലമുണ്ടാകുന്നവയാണ്. ഭൂകമ്പങ്ങൾ, മഞ്ഞുരുകൽ, വെള്ളപ്പൊക്കം മൂലമുണ്ടാകുന്ന മണ്ണൊലിപ്പ് എന്നിവയാണ് മറ്റ് പ്രകൃതിദത്ത കാരണങ്ങൾ. ഇതുകൂടാതെ കുന്നിടിക്കൽ, മരംമുറി, അമിതമായ അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനം, കന്നുകാലികളുടെ അമിതമായ മേച്ചിൽ എന്നിവയും ഉരുൾപൊട്ടലിന് കാരണമാകാം.

കേരളം കൂടുതൽ അപകടസാധ്യതയിലാകുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?

കേരളത്തിലെ ഉരുൾപൊട്ടൽ ഭീഷണി പ്രധാനമായും പശ്ചിമഘട്ട മലനിരകളിലാണ് കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്, പ്രത്യേകിച്ച് ഇടുക്കി, പത്തനംതിട്ട, കോട്ടയം, വയനാട്, കോഴിക്കോട്, മലപ്പുറം എന്നീ മധ്യ-ഉത്തര ജില്ലകളിൽ. ഈ പ്രദേശത്തെ കുത്തനെയുള്ള ചരിവുകളും ഭൂപ്രകൃതിയും ഭൂവിനിയോഗത്തിലെ മാറ്റങ്ങളുമാണ് ഇതിന് കാരണം.

ശക്തമായതോ നീണ്ടുനിൽക്കുന്നതോ ആയ മഴയുള്ളപ്പോൾ, അയഞ്ഞ മണ്ണിലേക്ക് വെള്ളം ഇറങ്ങിച്ചെല്ലുകയും മണ്ണിനും താഴെയുള്ള പാറയ്ക്കും ഇടയിലുള്ള ഭാഗത്തേക്ക് എത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് മണ്ണും പാറയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെ ദുർബലപ്പെടുത്തുകയും മലയിടിച്ചിലിനുള്ള സാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുവെന്ന് കേരള സർവകലാശാലയിലെ ജിയോളജി പ്രൊഫസറായ ഡോ. കെ.എസ്. സജിൻകുമാർ പറഞ്ഞു. “ഇവിടുത്തെ ഭൂപ്രകൃതിക്ക് രണ്ട് പ്രത്യേക പാളികളുണ്ട് – കഠിനമായ പാറകൾക്ക് മുകളിലിരിക്കുന്ന മണ്ണിന്റെ പാളി… മഴവെള്ളം പാറകളിലേക്ക് എത്തുകയും മണ്ണിനും പാറ പാളികൾക്കും ഇടയിലൂടെ ഒഴുകുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് മണ്ണ് പാറയിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന ശക്തിയെ ദുർബലപ്പെടുത്തുകയും ഉരുൾപൊട്ടലിന് കാരണമാകുകയും ചെയ്യുന്നു,” അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു.

നേരത്തെ പെയ്ത മഴ മണ്ണിലെ ജലാംശം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും തുടർന്നുണ്ടാകുന്ന കനത്ത മഴ ചുരുങ്ങിയ സമയത്തിനുള്ളിൽ വൻതോതിൽ വെള്ളം ചേർക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ ഈ സാഹചര്യം കൂടുതൽ അപകടകരമാകുന്നു.

ഭൂപ്രകൃതിയും മനുഷ്യ ഇടപെടലുകളും

1998-നും 2022-നും ഇടയിൽ ഹിമാലയത്തിലും പശ്ചിമഘട്ടത്തിലും രേഖപ്പെടുത്തിയ ഉരുൾപൊട്ടലുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി 2023-ൽ ഐ.എസ്.ആർ.ഒയുടെ നാഷണൽ റിമോട്ട് സെൻസിംഗ് സെന്റർ (NRSC) ഒരു ‘ലാൻഡ്‌സ്‌ലൈഡ് അറ്റ്ലസ്’ പുറത്തിറക്കിയിരുന്നു.

ഹിമാലയൻ മേഖലയെ അപേക്ഷിച്ച് പശ്ചിമഘട്ടത്തിൽ ഉരുൾപൊട്ടലുകളുടെ എണ്ണം കുറവാണെങ്കിലും, ഉരുൾപൊട്ടൽ മൂലമുള്ള മരണനിരക്കിൽ കേരളം വളരെ മുന്നിലാണെന്ന് ഈ വിവരങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ഭൂവിനിയോഗത്തിലെ മാറ്റങ്ങളും മനുഷ്യന്റെ ഇടപെടലുകളും പ്രദേശത്തിന്റെ ആവാസവ്യവസ്ഥയെ ദുർബലപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ക്വാറികളുടെ പ്രവർത്തനം, റോഡ് നിർമ്മാണം, തോട്ടങ്ങളുടെ വ്യാപനം എന്നിവ മലഞ്ചെരുവുകളുടെ സ്ഥിരതയെയും സ്വാഭാവിക നീരൊഴുക്കിനെയും തടസ്സപ്പെടുത്തി.

“കേരളത്തിൽ നടക്കുന്ന മിക്ക ഉരുൾപൊട്ടലുകളും തോട്ടം മേഖലകൾക്ക് ചുറ്റുമെന്നാണ് കാണുന്നത്. തോട്ടവിള കൃഷി പോലുള്ള കാർഷിക പ്രവർത്തനങ്ങളാണ് മറ്റൊരു പ്രധാന കാരണം. ഉപരിതല മണ്ണ് പാറയോട് ചേർത്തുനിർത്താൻ സഹായിക്കുന്ന വലിയ മരങ്ങൾ വെട്ടിമാറ്റപ്പെടുന്നു. ആഴമില്ലാത്ത വേരുകളുള്ള തേയില, കാപ്പി തുടങ്ങിയ തോട്ടവിളകൾ പകരമായി നട്ടുപിടിപ്പിക്കുന്നു,” കൊച്ചി ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവകലാശാലയിലെ (CUSAT) അഡ്വാൻസ്ഡ് സെന്റർ ഫോർ അറ്റ്മോസ്ഫെറിക് റഡാർ റിസർച്ച് ഡയറക്ടർ ഡോ. എസ്. അഭിലാഷ് വ്യക്തമാക്കുന്നു.

പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ അമിത വികസനത്തിന്റെ ആഘാതത്തെക്കുറിച്ച് പണ്ടേ ആശങ്ക ഉയർന്നിട്ടുള്ളതാണ്. 2011-ൽ പരിസ്ഥിതി ശാസ്ത്രജ്ഞൻ മാധവ് ഗാഡ്ഗിലിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള പശ്ചിമഘട്ട പരിസ്ഥിതി വിദഗ്ദ്ധ സമിതി (WGEEP) പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ പരിസ്ഥിതി ലോല പ്രദേശങ്ങളിൽ ഖനനം, ക്വാറി, മലിനീകരണമുണ്ടാക്കുന്ന വ്യവസായങ്ങൾ, വലിയ നിർമ്മാണ പദ്ധതികൾ എന്നിവ കർശനമായി നിയന്ത്രിക്കണമെന്ന് ശുപാർശ ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ, പല സംസ്ഥാനങ്ങളും ഇതിനെ എതിർത്തതിനെ തുടർന്ന് ബഹിരാകാശ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ കസ്തൂരിരംഗന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഉന്നതതല സമിതിയെ കേന്ദ്രം ചുമതലപ്പെടുത്തി.

ഗാഡ്ഗിൽ സമിതിയെ അപേക്ഷിച്ച് ചെറിയ രീതിയിലുള്ള പരിസ്ഥിതി ലോല പ്രദേശങ്ങളും കുറഞ്ഞ നിയന്ത്രണങ്ങളുമാണ് കസ്തൂരിരംഗൻ കമ്മിറ്റി നിർദ്ദേശിച്ചത്. അന്നുമുതൽ, കേരളത്തിലുണ്ടാകുന്ന ഓരോ ഉരുൾപൊട്ടൽ ദുരന്തവും പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ വികസനവും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണവും തമ്മിലുള്ള സന്തുലിതാവസ്ഥയെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ വീണ്ടും സജീവമാക്കുകയാണ്.