സിംഗപ്പൂരിൽ പ്രാദേശിക സമയം പുലർച്ചെ 4 മണിക്ക് ആദ്യഘട്ട പിരിച്ചുവിടൽ നോട്ടീസുകൾ അയച്ചുതുടങ്ങിയ ബുധനാഴ്ച രാവിലെയാണ് മാർക്ക് സക്കർബർഗിന്റെ ഇമെയിൽ 78,000 ഇൻബോക്സുകളിൽ എത്തിയത്. ജോലി നഷ്ടപ്പെടുന്ന ഏകദേശം 8,000 ജീവനക്കാരോട് മെറ്റാ ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് നന്ദി രേഖപ്പെടുത്തി. എന്നാൽ നിലവിൽ കമ്പനിയിൽ തുടരുന്ന, അടുത്ത മാസം മറ്റൊരു ഘട്ട പിരിച്ചുവിടൽ ഉണ്ടാകുമോ എന്ന് ആശങ്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന മറ്റുള്ളവർക്കായി, ഈ സാഹചര്യത്തിൽ വളരെ അപൂർവ്വമായി മാത്രം കേൾക്കാറുള്ള രണ്ട് പ്രത്യേക വാഗ്ദാനങ്ങൾ അദ്ദേഹം നൽകി:

• ഈ വർഷം ഇനി കമ്പനിയിലുടനീളമുള്ള (company-wide) പിരിച്ചുവിടലുകൾ ഉണ്ടാകില്ല.
• മെറ്റാ ഈ സാഹചര്യങ്ങളെയെല്ലാം കൈകാര്യം ചെയ്ത രീതി മോശമായിരുന്നു എന്ന കാര്യത്തിലുള്ള ഒടുവിലത്തെ ഒരു തുറന്നുപറച്ചിൽ.

ഈ പിരിച്ചുവിടൽ മെറ്റായുടെ ആകെ ജീവനക്കാരുടെ ഏകദേശം 10 ശതമാനത്തോളം വരും. മേയ് 20-ന് പ്രാദേശിക സമയം പുലർച്ചെ 4 മണിക്ക് മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായാണ് വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ നോട്ടീസുകൾ ലഭിച്ചത്; ആദ്യം ഏഷ്യയിലും, പിന്നീട് യൂറോപ്പിലും, അതിനുശേഷം അമേരിക്കയിലുമായിരുന്നു ഇത്. യുഎസിലെ ജീവനക്കാർക്ക് 16 ആഴ്ചത്തെ പിരിഞ്ഞുപോകൽ ആനുകൂല്യവും (severance) ഒപ്പം ജോലി ചെയ്ത ഓരോ വർഷത്തിനും രണ്ട് ആഴ്ചത്തെ അധിക വേതനവും, 18 മാസത്തെ കോബ്ര (COBRA) ആരോഗ്യ ഇൻഷുറൻസ് പരിരക്ഷയും ലഭിക്കുന്നുണ്ട്. മറ്റ് 7,000 ജീവനക്കാരെ പുതിയ AI പ്രോജക്ടുകളിലേക്ക് പുനർവിന്യസിക്കുകയാണ്. ഏകദേശം 6,000 ഒഴിവുകൾ റദ്ദാക്കുകയും ചെയ്തു.

ജോലി നിലനിർത്തിയ ജീവനക്കാരോട് സിഇഒ മാർക്ക് സക്കർബർഗ് പറഞ്ഞത്

“ഈ വർഷം കമ്പനിയിലുടനീളമുള്ള മറ്റ് പിരിച്ചുവിടലുകൾ മെറ്റാ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നില്ല” എന്ന് സക്കർബർഗ് എഴുതി—മാസങ്ങളായി കമ്പനിയിലുള്ളവർ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച ജോലിസ്ഥിരത ഉറപ്പുനൽകുന്നതിനോട് ഏറ്റവും അടുത്ത വാക്കുകളായിരുന്നു ഇത്. ഈ മെമ്മോയുടെ ഉള്ളടക്കം ആദ്യം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത് ‘ദി ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസ്’ ആണ്. ഏപ്രിൽ 23-ന് പിരിച്ചുവിടലുകളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യ സൂചനകൾ വന്നതുമുതൽ, ജീവനക്കാർ തങ്ങളുടെ ജോലി നിലനിൽക്കുമോ എന്നറിയാത്ത ഒരു അനിശ്ചിതാവസ്ഥയിലായിരുന്നു. ആന്തരിക ഡയറക്ടറികൾ പരിശോധിച്ചും, ലാപ്‌ടോപ്പ് ചാർജറുകളും സൗജന്യ ലഘുഭക്ഷണങ്ങളും ശേഖരിച്ചും, ഹർജികളിൽ ഒപ്പുവെച്ചുമാണ് അവർ ദിവസങ്ങൾ തള്ളിനീക്കിയത്.

രണ്ടാമത്തെ വാഗ്ദാനം ഒരു കുറ്റസമ്മതം പോലെയായിരുന്നു. ആശയവിനിമയത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ മെറ്റാ വേണ്ടത്ര വ്യക്തത പുലർത്തിയിരുന്നില്ല എന്ന് സക്കർബർഗ് സമ്മതിക്കുകയും, അത് മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെന്ന് വ്യക്തമാക്കുകയും ചെയ്തു. തങ്ങളുടെ ജോലി നാളെ ഉണ്ടാകുമോ എന്ന് നാലാഴ്ചയോളം ആശങ്കപ്പെട്ടിരുന്ന ജീവനക്കാർക്ക്, ഒരു മാസം വൈകിയാണ് എത്തിയതെങ്കിലും ഈ വാക്കുകൾ ഏറെ നിർണായകമായിരുന്നു.

കൂടാതെ വായിക്കുക: “നിർഭാഗ്യവശാൽ, ഇതിന്റെ ഭാഗമായി നിങ്ങളുടെ പദവി ഇല്ലാതാക്കിയിരിക്കുന്നു…” – പിരിച്ചുവിടപ്പെട്ട ജീവനക്കാർക്ക് പുലർച്ചെ 4 മണിക്ക് അയച്ച ഇമെയിലിൽ മെറ്റാ നേതൃത്വം.

മെറ്റായുടെ $145 ബില്യൺ AI ബില്ലാണ് 8,000 ജോലികൾ നഷ്ടപ്പെടാനുള്ള യഥാർത്ഥ കാരണം

“ഇനി പിരിച്ചുവിടലുകളില്ല” എന്ന വാഗ്ദാനത്തോടൊപ്പം മെറ്റായുടെ സ്വന്തം സിഎഫ്ഒ (CFO) എഴുതിയ ഒരു അടിക്കുറിപ്പും കൂടിയുണ്ട്. ഏപ്രിൽ 29-ന് നടന്ന കമ്പനിയുടെ ഒന്നാം പാദ വരുമാന കോളിൽ (Q1 earnings call), മെറ്റായ്ക്ക് അനുയോജ്യമായ ജീവനക്കാരുടെ എണ്ണം കൃത്യമായി എത്രയാണെന്ന് തനിക്ക് ഇനി അറിയില്ലെന്ന് ഫിനാൻസ് ചീഫ് സൂസൻ ലി അനലിസ്റ്റുകളോട് പറഞ്ഞു. സക്കർബർഗ് ഇതേ കോളിൽ ഈ മാറ്റത്തെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി: മുൻപ് ഒരു ടീമിന് 50 അല്ലെങ്കിൽ 100 പേരെ ആവശ്യമുണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിൽ ഇപ്പോൾ 10 പേർ മതിയെങ്കിൽ, വലിയ ടീമിനെ നിലനിർത്തുന്നത് ഗുണത്തേക്കാളേറെ ദോഷം ചെയ്യും.

ഒരു കമ്പനി അതിന്റെ പുനഃസംഘടന (restructuring) പൂർത്തിയാക്കി എന്നതിന്റെ ഭാഷയല്ല ഇത്. മെറ്റാ ഈ വർഷം മൂലധനച്ചെലവിനായി (capital expenditure) 125 ബില്യൺ ഡോളറിനും 145 ബില്യൺ ഡോളറിനും ഇടയിൽ ചിലവഴിക്കുന്നുണ്ട്—ഇത് 2025-ലെ ചിലവിന്റെ ഏകദേശം ഇരട്ടിയാണ്. ഇതിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഡാറ്റാ സെന്ററുകൾ, കസ്റ്റം ചിപ്പുകൾ, ‘മെറ്റാ സൂപ്പർഇന്റലിജൻസ് ലാബ്‌സിനായുള്ള’ (Meta Superintelligence Labs) മോഡൽ പരിശീലനം എന്നിവയിലേക്കാണ് പോകുന്നത്. ഈ വലിയ ചിലവ് നികത്താൻ വേണ്ടിയാണ് കൃത്യമായി 8,000 ജോലികൾ വെട്ടിക്കുറയ്ക്കുന്നത്. വരുമാന കോളിന് ശേഷം മെറ്റായുടെ ഓഹരി വിലയിൽ 6 ശതമാനം ഇടിവുണ്ടായി.

പിരിച്ചുവിടൽ വാരത്തിലെ മെറ്റായുടെ ഉൾക്കാഴ്ചകൾ: ഹർജികൾ, ‘ദി ഡ്രാഫ്റ്റ്’, തകർന്ന ജീവനക്കാരുടെ മനോവീര്യം

കമ്പനിക്കുള്ളിലെ അന്തരീക്ഷം ആഴ്ചകളായി വളരെ നിരാശാജനകമായിരുന്നു. അജ്ഞാത തൊഴിലിട സോഷ്യൽ സൈറ്റായ ‘ബ്ലൈൻഡ്’ (Blind)-ലെ ജീവനക്കാരുടെ പ്രതികരണങ്ങൾ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും താഴ്ന്ന നിലയിലാണ്. AI മോഡലുകളെ പരിശീലിപ്പിക്കുന്നതിനായി തങ്ങളുടെ കീസ്ട്രോക്കുകൾ (keystrokes), മൗസ് ചലനങ്ങൾ, സ്ക്രീൻ പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവ നിരീക്ഷിക്കുന്നത് മെറ്റാ നിർത്തലാക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് 1,500-ലധികം ജീവനക്കാർ ഒരു ഹർജിയിൽ ഒപ്പുവെച്ചു—കമ്പനിക്കുള്ളിൽ ഈ പ്രോഗ്രാം ‘മോഡൽ കേപ്പബിലിറ്റി ഇനിഷ്യേറ്റീവ്’ (Model Capability Initiative) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ഈ ഹർജിയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന പോസ്റ്ററുകൾ ന്യൂയോർക്കിലെ ഓഫീസ് ജനലുകളിൽ പതിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടായിരുന്നു. ഈ നിരീക്ഷണത്തിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ ഒഴിഞ്ഞുമാറാം (opt out) എന്ന് ഒരു ജീവനക്കാരൻ സിടിഒ (CTO) ആൻഡ്രൂ ബോസ്‌വർത്തിനോട് ചോദിച്ചപ്പോൾ, അതിന് ഒഴിഞ്ഞുമാറാനുള്ള വഴികളൊന്നുമില്ലെന്നായിരുന്നു മറുപടി.

കമ്പനിയുടെ ആന്തരിക ഫോറങ്ങളിൽ പിരിച്ചുവിടലുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പോസ്റ്റുകൾക്ക് ജീവനക്കാർ മറുപടി നൽകുന്നത് ‘സാലഡ് ഇമോജി’ (salad emojis) നൽകിക്കൊണ്ടാണ്; കമ്പനിക്കുള്ളിൽ ഇതിനർത്ഥം “സല്യൂട്ട്” എന്നാണ്. കുറഞ്ഞത് മൂന്ന് ജീവനക്കാർ ചേrenown നിർമ്മിച്ച വെബ്‌സൈറ്റുകളെങ്കിലും മേയ് 20-ലേക്കുള്ള കൗണ്ട്ഡൗൺ കാണിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു, അതിലൊന്നിന്റെ പേര് “ബിഗ് ബ്യൂട്ടിഫുൾ ലേഓഫ്” (വലിയ മനോഹരമായ പിരിച്ചുവിടൽ) എന്നായിരുന്നു. ന്യൂയോർക്കിൽ, ചൊവ്വാഴ്ച രാത്രി നൂറുകണക്കിന് ജീവനക്കാർ ഒരു ബാറിൽ ഒത്തുകൂടി, അതിന്റെ ക്ഷണക്കത്തിൽ എഴുതിയിരുന്നത് “ഒരിക്കലും വിരസമല്ലാത്ത നിമിഷം” എന്നായിരുന്നു.

ബാക്കിയുള്ള ഓർഗനൈസേഷന്റെ ഉള്ളിൽ, എഞ്ചിനീയറിംഗ് വൈസ് പ്രസിഡന്റ് മഹേർ സബയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ‘അപ്ലൈഡ് എഐ ആൻഡ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്’ (Applied AI and Engineering) എന്ന പേരിൽ ഒരു പുതിയ ടീം രൂപീകരിക്കുകയും അതിലേക്ക് ഏകദേശം 2,000 ജീവനക്കാരെ ഉൾപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. ഓരോ മാനേജരും ഏകദേശം 50 ജീവനക്കാരുടെ മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നു. ജീവനക്കാർക്കിടയിൽ ചിലർ ഈ ടീമിനെ “ദി ഡ്രാഫ്റ്റ്” (The Draft – നിർബന്ധിത സൈനിക സേവനം പോലെ) എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. ഇതിൽ ചേരുക എന്നത് ജീവനക്കാരുടെ താല്പര്യപ്രകാരമായിരുന്നില്ല. ഒരു ഡയറക്ടർ തലത്തിലുള്ള ജീവനക്കാരനെ കമ്പനിയിൽ നിലനിർത്താൻ മെറ്റാ 500,000 ഡോളർ അധിക ഇക്വിറ്റി (equity) വാഗ്ദാനം ചെയ്തതായി ഈ വിവരങ്ങൾ അറിയാവുന്നവർ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

സക്കർബർഗ് തന്റെ മെമ്മോ അവസാനിപ്പിച്ചത് പരിചിതമായ ഒരു വാചകത്തോടെയാണ്: “വിജയം എന്നത് തനിയെ ഉണ്ടാകുന്ന ഒന്നല്ല. നമ്മുടെ ജീവിതകാലത്തെ ഏറ്റവും നിർണായകമായ സാങ്കേതികവിദ്യയാണ് AI,” അദ്ദേഹം എഴുതി. എന്നിരുന്നാലും, ഇപ്പോഴും ജോലിയിൽ തുടരുന്ന 70,000 ജീവനക്കാരെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, വരുംതലമുറയെക്കുറിച്ചുള്ള വാഗ്ദാനങ്ങളല്ല പ്രധാനം. മറിച്ച്, അടുത്ത നാല് ആഴ്ചകൾ കഴിഞ്ഞ നാല് ആഴ്ചകൾ പോലെയായിരിക്കുമോ എന്നതും, ഈ വർഷം സക്കർബർഗ് വാഗ്ദാനം ചെയ്ത ആ സ്ഥിരത അതിനുശേഷവും നിലനിൽക്കുമോ എന്നതുമാണ് അവരെ അലട്ടുന്ന പ്രധാന ചോദ്യം.