ഡെമോക്രാറ്റിക് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് കോംഗോയിൽ (DRC) ഉറപ്പുവരുത്തിയ എബോള കേസുകളുടെ എണ്ണം ക്രമാതീതമായി ഉയരുന്നതോടെ, രാജ്യത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ഭയാനകമായ എബോള വ്യാപനമായി ഇത് മാറി. ലോകമെമ്പാടും ഈ സാഹചര്യം വലിയ ആശങ്ക ഉയർത്തുന്നുണ്ട്.

ആഗസ്റ്റ് 16 വരെയുള്ള കണക്കുകൾ പ്രകാരം കോംഗോയിൽ കുറഞ്ഞത് 2,378 മരണങ്ങളെങ്കിലും രേഖപ്പെടുത്തിയതായി രാജ്യത്തെ പൊതുജനാരോഗ്യ മന്ത്രാലയം തങ്ങളുടെ അവസാന അപ്‌ഡേറ്റിൽ വ്യക്തമാക്കി.

“രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതിൽ വെച്ച് എബോളയുടെ രണ്ടാമത്തെ വലിയ ഭീഷണിയാണിത്. മുൻപത്തെ ഏത് എബോള വ്യാപനത്തേക്കാളും വേഗത്തിലാണ് ഇത് പടരുന്നത്. അതുകൊണ്ടാണ് അഭൂതപൂർവ്വമായ വേഗതയെന്ന് ഞാൻ ഇതിനെ വിളിക്കുന്നത്,” ലോക ആരോഗ്യ സംഘടനയുടെ (WHO) തലവൻ ടെഡ്രോസ് അഥാനോം ഗെബ്രിയേസസ് ചൊവ്വാഴ്ച പറഞ്ഞു. “നമ്മൾ യാഥാർത്ഥ്യം തുറന്നുപറയണം: ഈ മഹാമാരി നമ്മുടെ നിയന്ത്രണത്തിൽ നിന്ന് വളരെ അകലെയാണ്. ഇത് വളരെ മുന്നേറിക്കഴിഞ്ഞു, നമ്മൾ ഇപ്പോഴും ഇതിനെ പ്രതിരോധിക്കാൻ പാടുപെടുകയാണ്.”

എബോളയെക്കുറിച്ചും നിലവിലെ വ്യാപനത്തെക്കുറിച്ചും നിങ്ങൾ അറിഞ്ഞിരിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു.

എന്താണ് എബോള? ഓർത്തോഎബോള വൈറസുകളുമായി (orthoebolaviruses) ബന്ധപ്പെട്ട ഗുരുതരമായ ഒരു രോഗമാണ് എബോള. ഓർത്തോഎബോള വൈറസുകളിൽ മനുഷ്യരെ ബാധിക്കുന്ന സയർ (Zaire), സുഡാൻ (Sudan), തായ് ഫോറസ്റ്റ് (Taï Forest), ബുന്ദിബുഗ്യോ (Bundibugyo) എന്നിങ്ങനെ നാല് വ്യത്യസ്ത ഇനങ്ങളുണ്ട് (Strains). കോംഗോയിലെ ചരിത്രത്തിലെ 17-ാമത് എബോള വ്യാപനമായ നിലവിലെ ഘട്ടത്തിൽ ‘ബുന്ദിബുഗ്യോ’ ഇനമാണ് കണ്ടെത്തിയിട്ടുള്ളത്.

ഫ്രൂട്ട് ബാറ്റ്സ് (പഴംതീനി വവ്വാലുകൾ), ചിമ്പാൻസികൾ തുടങ്ങിയ രോഗബാധിതരായ മൃഗങ്ങളുടെ രക്തവുമായോ മറ്റ് ശാരീരിക സ്രവങ്ങളുമായോ അടുത്ത സമ്പർക്കം പുലർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് മനുഷ്യരിലേക്ക് എബോള പകരുന്നത്. തുടർന്ന്, രോഗബാധിതരായ ആളുകളുടെയോ എബോള വന്ന് മരിച്ചവരുടെയോ ശാരീരിക സ്രവങ്ങളുമായോ, രോഗാണുക്കൾ കലർന്ന വസ്തുക്കളുമായോ സമ്പർക്കത്തിൽ വരുമ്പോൾ ഇത് മനുഷ്യരിൽ നിന്ന് മനുഷ്യരിലേക്ക് പടരുന്നു.

നിലവിലെ രോഗവ്യാപനം എപ്പോൾ, എവിടെയാണ് ആരംഭിച്ചത്? മേയ് മാസത്തിൽ ഔദ്യോഗികമായി സ്ഥിരീകരിച്ച ഈ രോഗവ്യാപനം, പ്രധാനമായും ദക്ഷിണ സുഡാന്റെയും ഉഗാണ്ടയുടെയും അതിർത്തിക്ക് സമീപമുള്ള കിഴക്കൻ ഡി.ആർ.സിയിലാണ് കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഉഗാണ്ടയിലും കേസുകൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിരുന്നെങ്കിലും, ജൂലൈ അവസാനത്തോടെ തങ്ങൾ “എബോള മുക്തമാണെന്ന്” അവർ പ്രഖ്യാപിച്ചു.

ലോക ആരോഗ്യ സംഘടനയുടെ (WHO) കണക്കനുസരിച്ച്, ഏപ്രിൽ 24-ന് രോഗലക്ഷണങ്ങൾ കാണിക്കുകയും പിന്നീട് ഇറ്റൂരി പ്രവിശ്യയുടെ തലസ്ഥാനമായ ബുനിയയിലെ മെഡിക്കൽ സെന്ററിൽ വെച്ച് മരണപ്പെടുകയും ചെയ്ത ഒരു ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകനിലാണ് ആദ്യമായി എബോള സംശയിച്ചത്.

ഈ രോഗവ്യാപനം ഇത്രയധികം ആശങ്കയുണ്ടാക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്? മുൻകാല രോഗവ്യാപനങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് വളരെ വേഗത്തിലാണ് ഇത്തവണ എബോള പടരുന്നത്.

ഉദാഹരണത്തിന്, യു.എസ് സെന്റർസ് ഫോർ ഡിസീസ് കൺട്രോൾ ആൻഡ് പ്രിവൻഷൻ (CDC) നൽകുന്ന വിവരമനുസരിച്ച്, 2018-ൽ ഡി.ആർ.സിയിൽ ആദ്യമായി എബോള സ്ഥിരീകരിച്ച് 100 ദിവസത്തിന് ശേഷം 323 കേസുകൾ മാത്രമാണ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത്. അതുപോലെ, 2014-ൽ ഗിനിയയിൽ 100 ദിവസം തികഞ്ഞപ്പോൾ 398 കേസുകളാണ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത്.

എന്നാൽ നിലവിലെ വ്യാപനത്തിൽ, 100 ദിവസം തികയുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ, ആഗസ്റ്റ് 16 വരെയുള്ള കണക്കനുസരിച്ച് ഡി.ആർ.സിയിൽ 5,021 കേസുകൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തതായി പൊതുജനാരോഗ്യ മന്ത്രാലയം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ഡി.ആർ.സിയിലെ ആറ് പ്രവിശ്യകളിൽ കേസുകൾ സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ഭൂരിഭാഗം കേസുകളും മരണങ്ങളും ഇറ്റൂരിയിലാണ്. ഈ രോഗവ്യാപനത്തിൽ മരണനിരക്ക് (case fatality rate) 47.4 ശതമാനമാണെന്നും, ഓരോ 30 മിനിറ്റിലും ഒരാൾ വീതം മരിക്കുന്നുണ്ടെന്നും ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ഹ്യൂമാനിറ്റേറിയൻ എയ്ഡ് ചീഫ് ടോം ഫ്ലെച്ചർ കഴിഞ്ഞ ആഴ്ച വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു.

പ്രതിരോധ പ്രവർത്തനങ്ങളെ സങ്കീർണ്ണമാക്കുന്ന ഘടകങ്ങൾ ഏതെല്ലാമാണ്? ഒന്നാമതായി, എബോളയുടെ ‘ബുന്ദിബുഗ്യോ’ ഇനത്തിനെതിരെ നിലവിൽ വാക്സിനോ കൃത്യമായ ചികിത്സയോ ലഭ്യമല്ല. (കാനഡയിലുൾപ്പെടെ രണ്ട് വാക്സിൻ പരീക്ഷണങ്ങൾ ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, വലിയ തോതിൽ ലഭ്യമാകാൻ മാസങ്ങളെടുക്കും.)

കിഴക്കൻ ഡി.ആർ.സിയിലെ സായുധ സംഘർഷങ്ങളും ആളുകളുടെ കൂട്ടപലായനവും, അതിർത്തി പ്രദേശങ്ങളിലൂടെയുള്ള നിരന്തര യാത്രകളും, വിഭവങ്ങളുടെ അഭാവവുമാണ് മറ്റ് പ്രധാന ഘടകങ്ങൾ. അതേസമയം, സർക്കാരിലും പൊതുജനാരോഗ്യ പ്രവർത്തനങ്ങളിലും നാട്ടുകാർക്ക് വലിയ വിശ്വാസമില്ലെന്നതും തിരിച്ചടിയാണ്.

“രോഗം ബാധിക്കുന്ന ആളുകൾ പേടി കാരണം ഡോക്ടർമാരുടെയോ ആശുപത്രികളുടെയോ ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകരുടെയോ മുന്നിലേക്ക് സ്വമേധയാ എത്തുന്നില്ല,” മുൻപ് എബോള പ്രതിരോധ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കാളിയായിട്ടുള്ള യു.എസ് അധിഷ്ഠിത പൊതുജനാരോഗ്യ വിദഗ്ദ്ധൻ ഡോ. ടൈലർ ഇവാൻസ് പറഞ്ഞു. “വെളുത്ത ടെന്റുകളുള്ള എബോള ചികിത്സാ കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്ക് പോകുന്ന പകുതിയിലധികം ആളുകളും തിരികെ വരുന്നില്ല എന്നാണ് അവർ കാണുന്നത്. ഈ ഘടകങ്ങളെല്ലാം ചേർന്ന് വലിയൊരു പ്രതിസന്ധിയാണ് സൃഷ്ടിക്കുന്നത്.”

ഇനി എന്തൊക്കെ ചെയ്യണം, എന്തൊക്കെ ചെയ്യാൻ കഴിയും? രോഗനിർണ്ണയ പരിശോധനകളും (Testing) സമ്പർക്കപ്പട്ടിക തയ്യാറാക്കലുമാണ് (Contact tracing) പ്രധാനമെന്ന് 2014 മുതൽ 2016 വരെ പടിഞ്ഞാറൻ ആഫ്രിക്കയിലെ എബോള പ്രതിരോധത്തിൽ പങ്കാളിയായ മോൺട്രിയാലിലെ മക്ഗിൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രൊഫസറും ഡോക്ടറുമായ ജോആൻ ലിയു പറഞ്ഞു.

ഇതോടൊപ്പം സുരക്ഷിതമായ സംസ്കാരച്ചടങ്ങുകളും ഐസൊലേഷനിലുള്ള ചികിത്സയും നടപ്പിലാക്കിയാൽ രോഗവ്യാപനത്തിന്റെ കൃത്യമായ ചിത്രം ലഭിക്കുമെന്ന് ലിയു സി.ബി.സിയോട് പറഞ്ഞു. കൂടുതൽ ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകരെ നിയോഗിക്കുകയും അവർക്ക് ആവശ്യമായ സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കുകയും വേണം.

സാഹചര്യം നേരിടാൻ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ശക്തമാക്കുകയാണെന്നും പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളെ ഇതിൽ പങ്കാളികളാക്കുന്നുണ്ടെന്നും ഇറ്റൂരി പ്രവിശ്യയിലെ ബുനിയയിൽ നിന്നുള്ള ഡബ്ല്യു.എച്ച്.ഒ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ മാധ്യമങ്ങളോട് പറഞ്ഞു. അടുത്ത രണ്ട് ആഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ 100 പടർന്നുപിടിക്കുന്ന രോഗങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിദഗ്ദ്ധരെക്കൂടി (epidemiologists) നിയോഗിക്കുമെന്നും 400-ലധികം കിടക്കകൾ സജ്ജമാക്കിയതായും ഡബ്ല്യു.എച്ച്.ഒ ഇൻസിഡന്റ് മാനേജർ ഡോ. തിയെർണോ ബാൾഡെ പറഞ്ഞു.

എബോള വ്യാപനത്തിൽ ആശങ്കയുള്ള കാനഡ ഉൾപ്പെടെയുള്ള രാജ്യങ്ങൾ, താഴെത്തട്ടിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ടീമുകൾക്ക് കൂടുതൽ സാമ്പത്തിക സഹായം നൽകണമെന്ന് ഡോ. ജോആൻ ലിയു ആവശ്യപ്പെട്ടു.

“നിങ്ങളുടെ പക്കലേക്ക് ഒരു ലഹരിയോ കാട്ടുതീയോ പടർന്നുപിടിക്കാതിരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അത് എവിടെയാണോ ആരംഭിച്ചത് അവിടെത്തന്നെ നിയന്ത്രിക്കണം — അല്ലാതെ അതിർത്തികൾ അടച്ച് സ്വയം സുരക്ഷിതരാകാൻ ശ്രമിക്കുകയല്ല വേണ്ടത്. അത് ചെറിയൊരു മാറ്റം ഉണ്ടാക്കിയേക്കാം, എന്നാൽ രോഗവ്യാപനം പൂർണ്ണമായി തടയാൻ അതിന് കഴിയില്ല,” ലിയു പറഞ്ഞു.