ഒരു മതവും തിന്മയല്ല, മനുഷ്യർ മാത്രമാണ് തിന്മചെയ്യുന്നത്; ‘നഫ്രത്ത്’ (വെറുപ്പ്) ‘പ്യാർ’ (സ്നേഹം) കൊണ്ട് കീഴടക്കാം; രാഷ്‌ട്രീയത്തെ മതവുമായി കൂട്ടിക്കുഴയ്ക്കരുത്; എല്ലാറ്റിലുമുപരി മാനവികതയേക്കാൾ വലിയൊരു മതമില്ല – എന്നീ സന്ദേശങ്ങൾ വളരെ വ്യക്തമായി സിനിമ നൽകുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ നമ്മെ ആഴത്തിൽ സ്പർശിക്കുന്നതിന് പകരം, വെറുമൊരു പട്ടിക പോലെയാണ് (listicle) ഇവ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.

ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ഓപ്പണിംഗ് ക്രെഡിറ്റുകളിൽ, മുൻപ് ഒട്ടേറെ പതിറ്റാണ്ടുകളായി ഉണ്ടായിരുന്നതും എന്നാൽ കഴിഞ്ഞ ദശകത്തിൽ നിശബ്ദമായി അപ്രത്യക്ഷമായതുമായ ഒരു സുപ്രധാന ലോഗോ തിരികെ കൊണ്ടുവരുന്നുണ്ട്. ഹിന്ദിക്കും ഇംഗ്ലീഷിനുമൊപ്പം ചിത്രത്തിന്റെ പേര് ഉറുദുവിലും തെളിയുന്നു.

ആ അപ്രത്യക്ഷമാകൽ, വളരെ പതുക്കെയെങ്കിലും വ്യക്തമായി, മതത്തിന്റെയും ഭാഷയുടെയും പേരിൽ ധ്രുവീകരിക്കപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന നമ്മുടെ രാജ്യത്തിന്റെ അവസ്ഥയിലേക്കുള്ള ഒരു സൂചനയാണ്.

90-കളിൽ ‘ഘായൽ’, ‘ദാമിനി’, ‘ഘാതക്’ തുടങ്ങിയ മികച്ച ചിത്രങ്ങൾ സമ്മാനിച്ച രാജ്കുമാർ സന്തോഷി – സണ്ണി ഡിയോൾ എന്ന സംവിധായകൻ-നടൻ കൂട്ടുകെട്ടിന്റെ പുനഃസംഗമം കൂടിയാണ് ഈ ചിത്രം. ആ ഒരു പ്രത്യേക കാലഘട്ടത്തെയും പശ്ചാത്തലത്തെയും പകർത്തി എഴുതിയ ആ ചിത്രങ്ങളിൽ ശക്തമായ ഒരു സാമൂഹിക യാഥാർത്ഥ്യത്തിന്റെ സ്പർശമുണ്ടായിരുന്നു. സന്തോഷിക്ക് ഇതിൽ വലിയൊരു മികവുണ്ടായിരുന്നു, കൂടാതെ സണ്ണി ഡിയോൾ തന്റെ ആവേശവും ലക്ഷ്യബോധവും കൊണ്ട് ആ കഥാപാത്രങ്ങൾക്ക് ജീവൻ നൽകുകയും ചെയ്തു.

സന്തോഷിയുടെ അവസാനത്തെ മികച്ച ചിത്രം 2004-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ‘ഖാക്കി’ ആയിരുന്നു; അതിനുശേഷം വന്നതെല്ലാം ഒരു തിരിച്ചടിയായിരുന്നു.

എന്നാൽ ‘ലാഹോർ 1947’ എന്ന പേരിൽ തുടങ്ങിയ ‘ബട്‌വാര 1947’-ൽ നിന്ന് ഞാൻ കുറച്ചുകൂടി പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നു. അതിന് ദമ്പതികൾക്ക് ഒന്നിലധികം കാരണങ്ങളുമുണ്ട്. വിഭജനത്തിന്റെ ഏറ്റവും മാനുഷികമായ വശങ്ങൾ എടുത്തുകാണിക്കുന്നതും, അതിന്റെ നിഷ്ഫലത വ്യക്തമാക്കുന്നതുമായ അസ്ഗർ വജാഹതിന്റെ 1989-ലെ ‘ജിസ് ലാഹോർ നൈ വേഖ്യാ വോ ജമ്യാ ഇ നൈ’ എന്ന പ്രശസ്തമായ നാടകത്തെ ആസ്പദമാക്കിയാണ് ഈ ചിത്രം നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. കൂടാതെ, കലാപകാരികൾ വീട് കത്തിച്ചതിനെ തുടർന്ന് അതിർത്തി കടന്നെത്തുന്ന മിർസ കുടുംബത്തിന് അനുവദിച്ച ലാഹോറിലെ ഹവേലിയിൽ കഴിയുന്ന ‘മായി’ എന്ന ഹിന്ദു സ്ത്രീയയായി ശബാന ആസ്മിയാണ് ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിക്കുന്നത്.

പ്രധാന കഥ നടക്കുന്നത് ഈ വീടിനുള്ളിലും പുറത്തുമാണ്. സികന്ദർ (സണ്ണി ഡിയോൾ), ഭാര്യ ഹമീദ (പ്രീതി സിന്റ), മകൻ (കരൺ ഡിയോൾ), ചെറിയ മകൾ എന്നിവരടങ്ങുന്ന മിർസ കുടുംബം, അവിടെ നിന്നും മാറാൻ കൂട്ടാക്കാത്ത ദുർഗാവതി (ശബാന ആസ്മി) എന്ന വാശിക്കാരിയായ വൃദ്ധയെ നേരിടാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. തൻ്റെ മകനെയും കുടുംബത്തെയും കാത്തിരിക്കുകയാണ് അവർ. എന്നാൽ കലാപത്തിൽ അവർ കൊല്ലപ്പെട്ടു എന്ന സത്യം അവരോട് പറയാൻ അയൽപക്കത്തുള്ള ആർക്കും ധൈര്യമില്ല. ‘പൂജ’ ചെയ്യുകയും ദീപാവലി ആഘോഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഈ ‘കാഫിറുകൾക്ക്’ എതിരെ ഭീഷണി മുഴക്കുന്ന ഒരു ഗുണ്ടയിലൂടെ (അഭിമന്യു സിംഗ്) ചിത്രത്തിലെ സംഘർഷം പുകയുന്നു.

തർക്കങ്ങൾ നിറഞ്ഞ് ഏതാനും വർഷത്തെ നിർമ്മാണത്തിന് ശേഷം സന്തോഷിയുടെ ഈ ചിത്രം ഒടുവിൽ തിയേറ്ററുകളിൽ എത്തിയിരിക്കുകയാണ്. ഓഗസ്റ്റ് 14 ‘വിഭജന ഭീകരതയുടെ ഓർമ്മദിനമായി’ ആചരിക്കുന്ന ഒരു സമയത്താണ് ഇത് പുറത്തുവരുന്നത്. കഥയുടെ കാതൽ ചോർന്നുപോകാതെ പുതിയ കാലത്തിനനുസരിച്ച് അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ, മുറിവേറ്റ മനസ്സുകൾക്ക് ഇതൊരു ആശ്വാസമാകുമായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇതിലെ സന്ദേശം ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കൂടുതൽ പ്രസക്തമാണെങ്കിലും, കഥപറച്ചിൽ കാലഹരണപ്പെട്ടതും വിരസവുമാണ്.

ഇത്തരം ലളിതമല്ലാത്ത വിഷയം കൈകാര്യം ചെയ്യുമ്പോൾ ഒരു തമാശ സന്ദർഭം കണ്ടെത്തുക പ്രയാസമാണ്, അതിനാൽ ഹാൻഡ് പമ്പിനെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കുമ്പോൾ നിങ്ങൾ പുഞ്ചിരിച്ചുപോകും. ഒരു കവിയുടെ വേഷത്തിലെത്തുന്ന അലി ഫസലിന്റെ ഭാഗങ്ങളും ഒരല്പം ലഘുത്വം നൽകാൻ ശ്രമിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ ബാക്കിയുള്ള ഭാഗങ്ങളെല്ലാം നാടകീയമായ സംഭാഷണങ്ങൾ മാത്രമാണ് – ചില നല്ലതും ചീത്തയുമായ ഹിന്ദുക്കൾ, അവിടെ കുറച്ച് നല്ലതും ചീത്തയുമായ മുസ്ലീങ്ങൾ. സണ്ണി ഡിയോൾ ഇപ്പോഴും സംതൃപ്തി നൽകുന്ന രീതിയിൽ ഗർജ്ജിക്കുന്നുണ്ട് (ഹാൻഡ് പമ്പുകൾക്കൊന്നും കേടുപാടുകൾ സംഭവിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും), പ്രീതി സിന്റ തന്റെ ഭാഗം ഭംഗിയാക്കി, ശബാന ആസ്മി നാടകീയതയ്ക്കും മെലോഡ്രാമയ്ക്കും ഇടയിലുള്ള കൃത്യമായ ഈണം പിടിച്ച് മികച്ച ഫോമിലുമാണ്.

സന്ദേശം വളരെ വ്യക്തമാണ്: ഒരു മതവും തിന്മയല്ല, മനുഷ്യർ മാത്രമാണ് തിന്മ ചെയ്യുന്നത്; ‘നഫ്രത്ത്’ ‘പ്യാർ’ കൊണ്ട് കീഴടക്കാം; രാഷ്‌ട്രീയത്തെ മതവുമായി കൂട്ടിക്കുഴയ്ക്കരുത്; എല്ലാറ്റിലുമുപരി മാനവികതയേക്കാൾ വലിയൊരു മതമില്ല. എന്നാൽ നമ്മെ ആഴത്തിൽ സ്പർശിക്കുന്നതിന് പകരം, വെറുമൊരു പട്ടിക പോലെയാണ് (listicle) ഇവ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.

• ബട്‌വാര 1947 അഭിനേതാക്കൾ: സണ്ണി ഡിയോൾ, പ്രീതി സിന്റ, അലി ഫസൽ, ശബാന ആസ്മി, അഭിമന്യു സിംഗ്, കരൺ ഡിയോൾ
• ബട്‌വാര 1947 സംവിധായകൻ: രാജ്കുമാർ സന്തോഷി
• ബട്‌വാര 1947 റേറ്റിംഗ്: രണ്ടര (2 Stars)