ഫെഡറൽ സർക്കാരുമായി ദീർഘകാലമായി നിലനിൽക്കുന്ന ഭിന്നതകൾക്കൊടുവിൽ അൽബെർട്ട ഒരു നിർണ്ണായക വോട്ടെടുപ്പിലേക്ക് നീങ്ങുകയാണ്. കാനഡയിൽ നിന്ന് വേർപിരിയുന്നതിനായി രണ്ടാമതൊരു നിയമപരമായ (binding) റഫറണ്ടം നടത്തുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ ആരംഭിക്കണമണോ എന്ന കാര്യത്തിൽ ഒക്ടോബർ 19-ന് അൽബെർട്ടയിലെ ജനങ്ങൾ വോട്ട് രേഖപ്പെടുത്തും.
കനേഡിയൻ കോൺഫെഡറേഷനിലെ അൽബെർട്ടയുടെ സ്ഥാനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള തർക്കങ്ങൾക്ക് ദശാബ്ദങ്ങളുടെ പഴക്കമുണ്ട്. ഫെഡറൽ ഊർജ്ജ നയങ്ങൾ, പ്രവിശ്യാ സ്വയംഭരണം, എണ്ണ-വാതക വിഭവങ്ങളുടെ മാനേജ്‌മെന്റ് എന്നിവയിലുണ്ടായ ഭിന്നതകളാണ് ഇതിന് പ്രധാന കാരണം.
1980-ൽ മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി പിയറി ട്രൂഡോയുടെ സർക്കാർ നടപ്പിലാക്കിയ ‘നാഷണൽ എനർജി പ്രോഗ്രാം’ ഇതിലൊരു സുപ്രധാന വഴിത്തിരിവായിരുന്നു. കാനഡയുടെ ഊർജ്ജ ഭദ്രത ശക്തമാക്കാനും പെട്രോളിയം മേഖലയിൽ ഫെഡറൽ സർക്കാരിന്റെ ഇടപെടൽ വർദ്ധിപ്പിക്കാനും ലക്ഷ്യമിട്ടായിരുന്നു ഈ നയമെങ്കിലും, അൽബെർട്ടയിൽ ഇത് വലിയ പ്രതിഷേധത്തിന് വഴിവെച്ചു. പ്രവിശ്യയുടെ സാമ്പത്തിക താല്പര്യങ്ങളിലേക്കുള്ള കടന്നുകയറ്റമായാണ് അൽബെർട്ടക്കാർ ഇതിനെ വീക്ഷിച്ചത്.
1982-ൽ ‘വെസ്റ്റേൺ കാനഡ കോൺസെപ്റ്റ്’ സ്ഥാനാർത്ഥി ഗോർഡൻ കെസ്‌ലർ സ്വാതന്ത്ര്യ വാദമുയർത്തി പ്രവിശ്യാ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിജയിച്ചതോടെ വേർപിരിയൽ വാദങ്ങൾക്ക് രാഷ്ട്രീയ ശ്രദ്ധ ലഭിച്ചു. ആ വർഷം നടന്ന പൊതുതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പാർട്ടിക്ക് 12 ശതമാനം വോട്ട് ലഭിച്ചെങ്കിലും സീറ്റുകളൊന്നും നേടാനായില്ല.
വിഭവവികസനത്തെ ബാധിക്കുന്ന ഫെഡറൽ നയങ്ങൾക്കെതിരെ ജേസൺ കെന്നിയുടെ യുണൈറ്റഡ് കൺസർവേറ്റീവ് പാർട്ടി 2019-ൽ അധികാരത്തിൽ വന്നതോടെ ഈ പ്രസ്ഥാനത്തിന് വീണ്ടും ജീവൻ വച്ചു. കൂടുതൽ പ്രവിശ്യാ സ്വയംഭരണത്തിനായി കെന്നി വാദിച്ചെങ്കിലും, അൽബെർട്ട കാനഡയിൽ തന്നെ തുടരണമെന്ന നിലപാടാണ് അദ്ദേഹം സ്വീകരിച്ചത്.
2022-ൽ ഡാനിയൽ സ്മിത്ത് കെന്നിയുടെ പിൻഗാമിയായി പ്രീമിയറാവുകയും 2023-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിജയിക്കുകയും ചെയ്തു. ഐക്യ കാനഡയ്ക്കുള്ളിൽ കൂടുതൽ സ്വയംഭരണാധികാരമുള്ള അൽബെർട്ടയ്ക്കായി വാദിക്കുമ്പോഴും, വേർപിരിയൽ വാദികളുടെ പരാതികൾ ന്യായമാണെന്നും അവ കേൾക്കേണ്ടതുണ്ടെന്നും സ്മിത്ത് വ്യക്തമാക്കി.
2025 ഏപ്രിലിൽ നടന്ന ഫെഡറൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മാർക്ക് കാർണിയുടെ ലിബറൽ പാർട്ടി വിജയിച്ചതോടെ ഭിന്നതകൾ കൂടുതൽ രൂക്ഷമായി. തുടർന്ന് ഫെഡറൽ സർക്കാരുമായുള്ള ബന്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കകൾ കേൾക്കാൻ സ്മിത്ത് ഒരു പാനൽ രൂപീകരിക്കുകയും, വേർപിരിയൽ വോട്ടെടുപ്പിനായി ജനങ്ങൾ നൽകുന്ന ഹർജി തങ്ങളുടെ സർക്കാർ മാനിക്കുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു.
2026-ന്റെ തുടക്കത്തിൽ വേർപിരിയൽ വാദികളുടെ സംഘാടകനായ മിച്ച് സിൽവെസ്റ്ററും അൽബെർട്ട പ്രോസ്പരിറ്റി പ്രൊജക്റ്റും ചേർന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യ റഫറണ്ടത്തിനായി ഒരു ഹർജി പ്രചരണം ആരംഭിച്ചു. വോട്ടെടുപ്പ് നടത്തുന്നതിന് ആവശ്യമായ ഒപ്പുകൾ ശേഖരിക്കാൻ അവർക്ക് സാധിച്ചെങ്കിലും, ആദ്യകാല നിവാസികളായ ‘ഫസ്റ്റ് നേഷൻസ്’ വിഭാഗങ്ങളുമായി സർക്കാർ വേണ്ടത്ര കൂടിയാലോചനകൾ നടത്തിയില്ലെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി അൽബെർട്ട കോർട്ട് ഓഫ് കിംഗ്സ് ബെഞ്ച് ജഡ്ജി മേയ് മാസത്തിൽ ഈ ഹർജി റദ്ദാക്കി.
എന്നാൽ പ്രവിശ്യാവാസികൾക്ക് തങ്ങളുടെ അഭിപ്രായം രേഖപ്പെടുത്താൻ അവസരം ലഭിക്കണമെന്ന് വാദിച്ച് മെയ് 21-ന് സ്മിത്ത് ഒരു റഫറണ്ടം ചോദ്യം പ്രഖ്യാപിച്ചു. അവസാന രൂപരേഖ പ്രകാരം വോട്ടർമാർക്ക് മുന്നിൽ രണ്ട് ഓപ്ഷനുകളാണുള്ളത്: ഒന്നുകിൽ അൽബെർട്ടയെ കാനഡയിലെ ഒരു പ്രവിശ്യയായി നിലനിർത്തുക, അല്ലെങ്കിൽ വേർപിരിയലിനായി രണ്ടാമതൊരു നിയമപരമായ റഫറണ്ടം നടത്തുന്നതിന് ആവശ്യമായ നിയമനടപടികൾ ആരംഭിക്കുക.
ഇതിനുപുറമേ, കുടിയേറ്റം, ഭരണഘടനാപരമായ വിഷയങ്ങൾ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒമ്പത് അധിക റഫറണ്ടം ചോദ്യങ്ങളും പ്രവിശ്യാ സർക്കാർ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
ഈ പ്രചരണം പ്രവിശ്യാവാസികൾക്കിടയിൽ കടുത്ത അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്. സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിക്കുന്നത് പ്രവിശ്യയ്ക്ക് സ്വന്തം ഭാവിയിൽ കൂടുതൽ നിയന്ത്രണം നൽകുമെന്ന് വേർപിരിയൽ വാദികൾ വാദിക്കുമ്പോൾ, ഇത് വലിയ സാമ്പത്തിക, നിയമ, രാഷ്ട്രീയ അനിശ്ചിതത്വങ്ങൾക്ക് വഴിവെക്കുമെന്ന് എതിരാളികൾ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു.
പ്രവിശ്യാ സർക്കാരിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം കാൽഗറി സർവ്വകലാശാല തയ്യാറാക്കിയ റിപ്പോർട്ട് അനുസരിച്ച്, സ്വാതന്ത്ര്യം നേടുന്നത് ആദ്യത്തെ അഞ്ച് വർഷത്തിനുള്ളിൽ 50 ബില്യൺ മുതൽ 170 ബില്യൺ ഡോളർ വരെ ചിലവേറിയതായേക്കാം.
അൽബെർട്ട കാനഡയിൽ തന്നെ തുടരുന്നതിനെയാണ് താൻ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതെന്ന് സ്മിത്ത് വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ഫെഡറൽ നയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രവിശ്യയുടെ ആശങ്കകൾ പരിഹരിക്കപ്പെടണമെന്നും അവർ വാദിക്കുന്നു. ജനങ്ങളോട് കാനഡയിൽ തന്നെ തുടരാൻ വോട്ട് ചെയ്യാൻ അഭ്യർത്ഥിച്ചുകൊണ്ട് 4 മില്യൺ ഡോളറിന്റെ പരസ്യപ്രചരണത്തിനും സ്മിത്തിന്റെ സർക്കാർ സെപ്റ്റംബറിൽ തുടക്കമിട്ടു.
ഒക്ടോബർ 19-ലെ വോട്ടെടുപ്പ് അടുത്തിരിക്കെ, അൽബെർട്ട വേർപിരിയലിനായുള്ള രണ്ടാമത്തെ വോട്ടെടുപ്പിലേക്ക് നീങ്ങുമോ അതോ കാനഡയുമായുള്ള നിലവിലെ ബന്ധം തുടരുമോ എന്ന് ഈ ജനവിധി തീരുമാനിക്കും.
